เมื่อวันที่ 28 ต.ค. นายสุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่า ภายหลังที่กรมควบคุมโรค ได้ตรวจคัดกรองสุขภาพประชาชนในพื้นที่ จากสถานการณ์น้ำท่วมและกรณีน้ำซึมจากบ่อฝังกลบกากอุตสาหกรรม จ.ปราจีนบุรี ในรัศมี 2-7 กม. รอบบริเวณแหล่งต้องสงสัยว่ามีสารปนเปื้อน พบชาวบ้านมีอาการ 116 ราย ส่วนใหญ่มีอาการทางผิวหนัง เช่น ผื่นคัน ผื่นแดง ตุ่มน้ำใส ซึ่งอาจเกิดจากการสัมผัสน้ำต่อเนื่องเป็นเวลานาน
นายสุรินทร์ กล่าวว่า โดยการตรวจสอบครอบคลุม 3 จุดหลัก ได้แก่ จุดที่ 1 (F3) บริเวณ ต.หัวหว้า อ.ศรีมหาโพธิ์ ซึ่งเป็นพื้นที่ต้นทางที่มีรายงานการพบคราบน้ำมันสีรุ้ง และมีเกษตรกรเลี้ยงปลาในกระชัง จุดที่ 2 (F2) บริเวณสะพานต้นน้ำปราจีน (ประตูระบายน้ำเพชรเอิม) อ.กบินทร์บุรี ซึ่งประชาชนมีความกังวลเกี่ยวกับคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้าน และจุดที่ 3 (F1) บริเวณสะพานปากน้ำบ้านหนองหอย อ.กบินทร์บุรี ซึ่งคาดว่าจะเป็นจุดต้นกำเนิดของมลพิษ เนื่องจากพบค่าอะลูมิเนียมสูงสุดในจุดดังกล่าว
นายสุรินทร์ กล่าวว่า สำหรับผลการตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำในห้องปฏิบัติการเบื้องต้น พบว่าค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ในหลายจุดอยู่ที่ระดับประมาณ 7 ซึ่งเป็นกลางถึงด่างอ่อน ไม่พบภาวะความเป็นกรดรุนแรงในตัวอย่างส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตาม มีการตรวจพบค่าอะลูมิเนียมในบางจุด ได้แก่ จุด F1 อยู่ที่ 3.54 มิลลิกรัมต่อลิตร (มก./ล.) โดย คพ. มีแผนลงพื้นที่ตรวจสอบบริเวณนี้ เพราะเราอยากเข้าใจว่าอะลูมิเนียมสูงจากแหล่งใด ซึ่งมีโรงงานตั้งอยู่หลายแห่ง แต่เรายังไม่กล้าฟันธง และจุด F3 อยู่ที่ 0.559 มิลลิกรัมต่อลิตร โดยค่าอะลูมิเนียมในน้ำอุปโภคบริโภคตามมาตรฐานเทียบเคียง (มาตรฐานขององค์กรพิทักษ์สิ่งแวดล้อมแห่งสหรัฐอเมริกา US EPA) ควรถือเกณฑ์อยู่ที่ 0.75 มก./ล. ส่วนน้ำดื่มอยู่ที่ 0.2 มก./ล.
“สำหรับค่าอะลูมิเนียมค่าตรงนี้เราพยายามเทียบกับคุณภาพน้ำผิวดิน ประเภทที่ 2 น้ำสำหรับอุปโภคบริโภค ซึ่งมีนักวิชาการหลายท่านได้แสดงความเห็นด้วยความห่วงใย ซึ่งเราต้องขอขอบคุณ จริงๆ แล้ว อะลูมิเนียมไม่เคยถูกกำหนดในค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำของประเทศไทย มาตรฐานที่เทียบเคียงใกล้ที่สุดคือข้อกำหนดและเกณฑ์ด้านสิ่งแวดล้อมที่ออกโดย US EPA ค่ามาตรฐานอะลูมิเนียมในน้ำอุปโภคบริโภค คือ 0.75 มก./ล. ขณะที่มาตรฐานน้ำดื่มขวดคือ 0.2 มก.ล. ประเด็นที่อยากเคลียร์ให้ประชาชนเข้าใจคือวันที่ได้มีการแจ้งผลตรวจไปอาจจะแจ้งไม่ครบ เพราะต้องนำค่าความเป็นกรดด่าง (PH) ไปเทียบเคียงด้วย บริเวณดังกล่าวมีค่า PH 7-8 ซึ่งมีความเป็นกลางหรือด่างอ่อนๆ หมายความว่าค่าความเป็นกรดไม่ได้สูง อะลูมิเนียมจะตกตะกอนหรือคงอยู่ในน้ำและมีผลต่อคนต่อปลาหากความเป็นกรดสูงค่าอะลูมีเนียมในน้ำจะสูงด้วย แต่หากน้ำมีความเป็นด่างมากอะลูมิเนียมจะตกตะกอนไว จึงสรุปได้ว่าน้ำในบริเวณดังกล่าวยังไม่มีอันตราย” นายสุรินทร์ กล่าว
เมื่อถามว่าค่าอะลูมิเนียมมีต้นกำเนิดมาจากแหล่งใด นายสุรินทร์ กล่าวว่า มาจาก 2 ปัจจัย คือ สถานการณ์น้ำท่วมที่ชะล้างและกัดเซาะหน้าดินโดยเฉพาะพื้นที่เกษตรกรรม ที่จะทำให้ค่ากรดสูงขึ้น แต่ปัจจัยหลักคาดว่ามาจากโรงงานอุตสาหกรรมประเภทรีไซเคิลที่ต้องใช้สารละลาย ซึ่งขณะนี้กำลังเร่งดำเนินการสืบหาต้นกำเนิดมลพิษให้รอบด้านที่สุด ส่วนการฟื้นฟูจะทำคู่ขนานกับการหาต้นกำเนิดมลพิษไปด้วย ซึ่งได้บรูณาการร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งลงพื้นที่ตรวจสอบร่วมกัน เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับประชาชน.