พบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสาย เกินมาตรฐานทุกจุดตรวจ!เร่งหารือเมียนมา–ลาว แก้มลพิษข้ามแดน พร้อมแจ้งหน่วยงานประปาเฝ้าระวังคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด
เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน ผู้สื่อข่าวรายงานว่า กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) เปิดเผยผลการติดตามสถานการณ์มลพิษทางน้ำข้ามแดนในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย จากการตรวจวัดคุณภาพน้ำครั้งที่ 23 ช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 ครอบคลุม 23 จุดตรวจในแม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง และแม่น้ำสาย
ผลการตรวจพบว่า แม่น้ำสายมีปริมาณสารหนู (Arsenic) เกินเกณฑ์มาตรฐานทุกจุดที่ตรวจวัด ขณะที่แม่น้ำสายอื่นในรอบการตรวจดังกล่าวยังมีค่าสารหนูอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน อย่างไรก็ตาม แม่น้ำโขงเริ่มพบแนวโน้มปริมาณสารหนูสูงขึ้น ซึ่ง คพ. เชื่อมโยงกับสถานการณ์น้ำหลากจากประเทศเพื่อนบ้าน
กรมควบคุมมลพิษได้รายงานผลการตรวจวัดไปยังจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการประปาส่วนภูมิภาค เพื่อเพิ่มความเข้มงวดในการติดตามคุณภาพน้ำดิบและน้ำประปา รวมถึงประสานตรวจสอบประเด็นการปนเปื้อนสารหนูในผลผลิตทางการเกษตร เช่น ข้าว ซึ่งยังอยู่ระหว่างการติดตามข้อมูลเชิงลึก
ในส่วนของแหล่งกำเนิดมลพิษ คพ. ระบุว่า จากการตรวจสอบพื้นที่ภาคเหนือยังไม่พบแหล่งกำเนิดภายในประเทศไทยที่เป็นต้นเหตุของปัญหาดังกล่าว จึงเตรียมใช้กลไกความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อสืบหาสาเหตุและกำหนดแนวทางแก้ไขร่วมกัน
โดยมีกำหนดประชุมคณะทำงานร่วม ไทย–เมียนมา ช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน 2569 พร้อมประสานผ่านกลไกคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) เพื่อเตรียมตรวจวัดคุณภาพน้ำบริเวณชายแดนร่วมกับ สปป.ลาว ภายในเดือนเดียวกัน
นอกจากนี้ คพ. ยังประสานความร่วมมือกับองค์การพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งสหประชาชาติ (UNIDO) ประเทศญี่ปุ่น บริษัท SCG และสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) สหรัฐอเมริกา เพื่อศึกษาแนวทางจัดการตะกอนดินปนเปื้อนและพัฒนาเครื่องมือตรวจวัดโลหะหนักให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
สำหรับข้อเรียกร้องเรื่องเงินเยียวยาประชาชนจากกองทุนสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมมลพิษชี้แจงว่า ตามมาตรา 23 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 กองทุนดังกล่าวมีวัตถุประสงค์สนับสนุนหรือให้กู้ยืมเงินแก่หน่วยงานภาครัฐ ท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ และภาคเอกชน เพื่อดำเนินโครงการด้านการจัดการมลพิษและรักษาสิ่งแวดล้อม ไม่มีกลไกจ่ายเงินชดเชยความเสียหายแก่ประชาชนเป็นรายบุคคลโดยตรง
ทั้งนี้ ผลตรวจที่พบสารหนูเกินมาตรฐานในแม่น้ำสายเป็นข้อมูลคุณภาพน้ำผิวดิน ไม่ใช่ผลตรวจยืนยันว่าน้ำประปามีสารหนูเกินมาตรฐาน โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังต้องติดตามคุณภาพน้ำสำหรับการอุปโภคบริโภคและผลกระทบต่อภาคเกษตรอย่างต่อเนื่อง
สถานการณ์ดังกล่าวทำให้การแก้ปัญหามลพิษข้ามแดนยังเป็นภารกิจสำคัญของจังหวัดเชียงราย ทั้งในด้านความปลอดภัยของแหล่งน้ำ การเกษตร และระบบนิเวศ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากประเทศต้นน้ำควบคู่กับการเฝ้าระวังภายในประเทศ