เคล็ดลับปลูกผักเคลต้นทุนต่ำ ให้ผลผลิตสูง ใช้แหนแดงเพาะกล้า ...

ปัจจุบัน “วิสาหกิจชุมชนบ้านสีเขียว ณ บางด้วน” อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ เป็นหนึ่งในศูนย์เรียนรู้ต้นแบบการทำเกษตรชุมชนเมืองอัจฉริยะ พร้อมแปรรูปเพิ่มรายได้ในรูปแบบสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ส่งขายตลาดจริงใจ ตลาดภายในชุมชน ตลาดพรีออร์เดอร์ กลุ่มไลน์ภายในชุมชน และเพจกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านสีเขียว ณ บางด้วน สร้างรายได้สุทธิ ในปีแรก 63,000 บาท และเพิ่มขึ้นต่อเนื่องทุกปี

จุดเริ่มต้น

จุดเริ่มต้นชุมชนสีเขียวแห่งนี้ เกิดจาก พี่แจ๊ส – คุณสมคิด น่วมศิริ สนใจปลูกผักไฮโดรโปนิกส์จำหน่ายในชุมชน ต่อมาเป็นแกนนำรวมกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ตำบลบางด้วน เข้าร่วมศึกษาวิจัยในโครงการสมุทรปราการโมเดล กับสำนักงานเกษตรจังหวัดสมุทรปราการ ทำให้เกษตรกรได้รับการเสริมสร้างและพัฒนาในด้านการเกษตร จนต่อยอดการพัฒนาเป็น “กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านสีเขียว ณ บางด้วน” ต่อมามีการขยายแปลงเพาะปลูก โดยพัฒนาพื้นที่ว่างใต้ทางด่วนเป็นพื้นที่ทำเกษตรแปลงรวมของกลุ่ม และพัฒนากระบวนการผลิตจนได้รับมาตรฐาน GAP

ต้นแบบเกษตรเขตเมืองอัจฉริยะ

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านสีเขียว ณ บางด้วน ในพื้นที่อำเภอเมืองสมุทรปราการ มีสมาชิกผู้ปลูกผักเคล 15 คน ปลูกผักเคล 100 กระถางต่อ 20 โต๊ะ ปริมาณผลผลิตเฉลี่ย 30,000 บาทต่อเดือน จำหน่ายผักเคลสดตัดใบ แปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่มในรูปแบบน้ำเคลสกัดเย็น เคลผง และทองจีบผักเคล

จากแนวคิดในการสร้างรายได้เพิ่มให้กับคนเมือง และการใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด สำนักงานเกษตรจังหวัดสมุทรปราการ ได้คัดเลือกพื้นที่ของ คุณอัมพร แสงฤทธิ์ ในตำบลบางด้วน อำเภอเมืองสมุทรปราการ หนึ่งในแกนนำ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านสีเขียว ณ บางด้วน เข้าร่วมโครงการ แปลงต้นแบบเกษตรเขตเมืองอัจฉริยะ ที่ใช้เทคโนโลยี นวัตกรรม ในการทำการเกษตร สู่การเป็นแหล่งผลิตอาหารสำคัญในอนาคต

พื้นที่ดังกล่าวมีเนื้อที่ประมาณ 6 ไร่ เลือกพืชปลูก เหมาะสมกับพื้นที่ เช่น ผักเคล กระเจี๊ยบ ผังบุ้ง ไม้ผลต่างๆ และได้ขุดบ่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ภายในแปลง โดย พี่แจ๊ส – คุณสมคิด น่วมศิริ ทำหน้าที่เป็น Startup CEO รวมถึงได้รับคำแนะนำในการใช้พลังงานโซลาร์เซลล์จาก บริษัท FARMD ASIA สำหรับควบคุมระบบน้ำภายในแปลงปลูก ช่วยลดต้นทุนการผลิตได้ประมาณร้อยละ 10

ใช้แหนแดงร่วมดินปลูกช่วยเพิ่มผลผลิต

สำนักงานเกษตรจังหวัดสมุทรปราการ ได้ร่วมกับพี่แจ๊ส ศึกษาวิจัยเรื่องการใช้แหนแดง เพิ่มผลผลิตผักเคล โดยได้รับทุนสนับสนุนจากกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) ผลการทดลองพบว่า เมื่อใช้ดินผสม 1 กิโลกรัม + แหนแดงแห้ง 30 กรัม ส่งผลดีต่อการเจริญเติบโตของผักเคล คือช่วยให้ผักเคลมีลำต้นสูงขึ้น มีจำนวนใบมากขึ้น น้ำหนักใบเพิ่มขึ้นและมีความกว้างของทรงพุ่มมากขึ้น ดังนั้นหากใครต้องการปลูกผักเคลแบบเกษตรอินทรีย์ สามารถใช้แหนแดงมาทำวัสดุปลูก จะช่วยให้ผักเคลโตไว ใบเขียวงาม เพราะแหนแดงเปรียบเสมือนโรงงานผลิตปุ๋ยไนโตรเจนทางชีวภาพตามธรรมชาติ เนื่องจากมีสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินอาศัยอยู่ในโพรงใบและช่วยตรึงไนโตรเจน สามารถลดการใช้ปุ๋ยเคมีที่มีราคาแพงได้

ปฏิทินการปลูกผักเคล

การเพาะเมล็ด (อายุ 5 วัน)

เริ่มจากเตรียมวัสดุปลูก ได้แก่ ขุยมะพร้าว 1 ส่วน ปุ๋ยคอก 1 ส่วน ดินใบก้ามปู 1 ส่วน น้ำหมัก 1 ส่วน จากนั้นโรยเมล็ดลงในกระถางเพาะ ปิดทับด้วยวัสดุพลาสติกเพื่อบังแสง รดน้ำด้วยการพ่นฝอยอย่างสม่ำเสมอ

ย้ายลงถาดเพาะ (อายุ 15 วัน)

การเตรียมวัสดุปลูกใช้ดินสูตรเดิม แต่ร่อนดินให้ละเอียด วัสดุเสริม (ทางเลือก) เพิ่มพีทมอสเพื่อเพิ่มความร่วนซุย แต่มีต้นทุนสูง หลังย้ายลงถาดเพาะควรเก็บไว้ในโรงเรือนเพื่อควบคุมสภาพแวดล้อม ระวังศัตรูพืช ได้แก่ มดและนก

ย้ายลงถุงเพาะ 4 นิ้ว (อายุ 30 วัน)

เมื่อย้ายลงถุงเพาะ 4 นิ้ว ให้ใช้ดินสูตรเดิม วางไว้ในที่ร่ม 1 วัน เพิ่มปุ๋ยและสารชีวภัณฑ์ ได้แก่ ไตรโคเดอร์มา จุลินทรีย์สงเคราะแสง ทุกๆ 7 วัน (ต้นเล็กให้น้อย) น้ำหมักได้แก่ น้ำหมักถั่วเหลือง น้ำหมักปลา ให้ปริมาณน้อย หรือเมื่อสังเกตเห็นใบเริ่มเหลือง ในการดูแล ควรวางในพื้นที่ที่มีตาข่ายพรางแสงบัง 80% รดน้ำวันละ 2 ครั้ง เวลา 10.00 น. และ 15.00 น. พรวนดินก่อนใส่น้ำหมัก ใส่ใจป้องกันศัตรูพืชคือ นก หนู หอยทาก ด้วงหมัดผัก หนอนกระทู้ และไรแดง ช่วงนี้เสี่ยงเจอโรครากเน่า

ย้ายลงกระถาง 12 นิ้ว (อายุ 45 วัน)

เมื่อย้ายลงกระถาง 12 นิ้ว ใช้ดินสูตรเดิม เติมน้ำหมักชีวภาพและปุ๋ยคอก สังเกตการออกใบแรก ดูแลพรวนดินเป็นประจำ เฝ้าระวังโรครากเน่า

เก็บเกี่ยวผลผลิตขายรอบแรก (อายุ 60 วัน)

เกษตรกรสามารถเก็บเกี่ยวได้เมื่อผักเคลอายุ 2 เดือน การเก็บเกี่ยวผักเคล จะเลือกใบรอบนอกที่โตเต็มที่ ส่วนใบด้านบน เหลือไว้ประมาณ 7-8 ใบ เพื่อให้ผักเคลเติบโตต่อไป ส่วนใหญ่จะเก็บเกี่ยวผักเคลในช่วงเช้าเพื่อรักษาความสด หลังเก็บเกี่ยวจะรดน้ำ ใส่ปุ๋ยหมักชีวภาพอย่างต่อเนื่อง โดยเคลสามารถเก็บเกี่ยวได้ทุกสัปดาห์

เปลี่ยนกระถาง

เปลี่ยนกระถางเพื่อขยายขนาดลำต้น เพิ่มผลผลิต ต้องคอยบำรุงดินและปุ๋ยโดยเติมน้ำหมักและปุ๋ยคอก ใส่จุลินทรีย์สังเคราะห์แสงทุก 7 วัน คอยพรวนดินเป็นระยะ สามารถเก็บเกี่ยวได้ต่อเนื่อง 1-2 ปี

ต้นทุนการผลิต

การปลูกผักเคล ใช้ต้นทุนดินปลูกถุงละ 35 บาท วัสดุปรับปรุงดินคือ มูลวัวนมและขุยมะพร้าวปั่น รวมทั้งสิ้น 190 บาท เมล็ดพันธุ์ 1,000 เมล็ด ราคา 200 บาท ทั้งนี้การผลิตผักเคลมีต้นทุนผักสด 100-200 บาทต่อกิโลกรัม เมื่อนำไปแปรรูปเป็นน้ำผักมีต้นทุนเฉลี่ยขวดละ 40-50 บาท หากจำหน่ายเป็นน้ำเคลสกัดเย็น ขายได้ขวดละ 80 บาท ปัจจุบันทางกลุ่มส่งผักเคลสดขายตลาดจริงใจได้ กิโลกรัมละ 330 บาท ขายตลาดตามออร์เดอร์ และตลาดชุมชนในราคากิโลกรัมละ 300 บาท ขายผักเคลหน้าแปลงในราคากระถางละ 100 บาท

ทั้งนี้ ผู้สนใจสามารถแวะเยี่ยมศึกษาดูงานของวิสาหกิจชุมชนบ้านสีเขียว ณ บางด้วน ได้ที่บ้านเลขที่ 11 หมู่ที่ 5 ตำบลบางด้วน อำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ โทรศัพท์ 086-078-8449