นิทานสุภาษิตจีน (391)
成语故事(三九一)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 买鹿制楚/買鹿制楚 mǎi lù zhì chǔ (หม่าย ลู่ จื้อ ฉู่) โดย คำว่า
买/買 mǎi (หม่าย) แปลว่า ซื้อ
鹿 lù (ลู่) แปลว่า กวาง
制 zhì (จื้อ) แปลว่า จัดการ ควบคุม
楚 chǔ (ฉู่) แปลว่า รัฐใหญ่รัฐหนึ่งในยุคชุนชิว อาณาเขตตั้งอยู่แถบลุ่มน้ำแยงซี มีความอุดมสมบูรณ์
เมื่อรวมกัน 买鹿制楚/買鹿制楚 หมายถึง ซื้อกวางเพื่อจัดการรัฐฉู่ เป็นกลยุทธ์หนึ่ง ใช้เปรียบเปรยกับการทำลายล้างคู่ต่อสู้โดยการโจมตีด้วยกลไกทางเศรษฐกิจ การบั่นทอนศักยภาพของคู่แข่งจากภายใน มาดูตัวอย่างนิทานสุภาษิตคำนี้กัน
จีนในยุคชุนชิว 春秋 Chūnqiū แว่นแคว้นต่างๆ ล้วนอยากเป็นใหญ่ ก่อศึกสงครามรบรากันมิหยุดหย่อน ในเวลานั้น แคว้นฉี 齐国/齊國 Qí Guó (ฉี กั๋ว) กับแคว้นฉู่ 楚国/楚國 Chǔ Guó (ฉู่ กั๋ว) กำลังขับเคี่ยวกันอย่างดุเดือดเพื่อช่วงชิงความเป็นใหญ่เหนือดินแดนภาคกลางของจีน โดยแคว้นฉู่ซึ่งอยู่ทางใต้ของแคว้นฉีมีอาณาเขตกว้างใหญ่ไพศาล ทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ พลเมืองที่มากกว่าและกองกำลังทหารเข้มแข็ง จึงนับเป็นภัยคุกคามและคู่แข่งสำคัญของแคว้นฉี ด้วยเหตุนี้ ฉีหวนกง 齐桓公/齊桓公Qí Huánɡōnɡ เจ้าผู้ครองแคว้นฉีจึงปรึกษากับเสนาบดีนามว่า กว่านโจ้ง 管仲 Guǎn Zhònɡ เพื่อหาหนทางบั่นทอนกำลังของแคว้นฉู่ ก่วนโจ้งจึงเสนอให้ใช้กลยุทธ์ทางอ้อมที่แยบยล และไม่ต้องใช้กำลังพล นั่นคือ การโจมตีด้วยกลไกทางเศรษฐกิจ
กว่านโจ้งทราบดีว่า แคว้นฉู่ตั้งอยู่ทางภาคใต้ของจีน มีผืนป่าอุดมสมบูรณ์และสัตว์ป่ามากมาย โดยเฉพาะกวางป่า ซึ่งหนังกวางเป็นสินค้าส่งออกสำคัญชนิดหนึ่งของแคว้นฉู่ เมื่อเห็นช่องทางดังกล่าว กว่านโจ้งจึงวางแผนอย่างแยบยล และลับๆ โดยการส่งพ่อค้าของแคว้นฉีเข้าไปยังแคว้นฉู่ เพื่อกว้านซื้อหนังกวางเป็นจำนวนมาก โดยในระยะแรก ชาวฉู่ต่างพากันยินดี เพราะมองว่านี่คือโอกาสทองที่จะสร้างรายได้ พวกเขาจึงเข้าป่าเพื่อออกล่ากวาง นำหนังกวางมาขายให้แก่พ่อค้าจากแคว้นฉีที่ให้ราคาสูง เมื่อเวลาผ่านไป คนรัฐฉู่ก็ยิ่งเข้าร่วม “กระแสการล่ากวางเพื่อเอาหนัง” มากขึ้นเรื่อยๆ จนถึงขั้นมีผู้คนจำนวนไม่น้อยละทิ้งไร่นา หันมายึดอาชีพล่ากวางเป็นหลัก เพราะมันสร้างรายได้ให้กับพวกเขามากกว่าการทำนาหลายเท่า
เมื่อปริมาณหนังกวางในตลาดแคว้นฉู่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ชาวฉู่จำนวนมากได้ตกอยู่ในวังวนของการล่ากวางเสียแล้ว พวกเขายังคงต้องล่ากวางและนำหนังกวางไปขายให้แก่พ่อค้าจากแคว้นฉีต่อไป ทั้งเพื่อดำรงชีพและเพราะถูกแรงจูงใจจากความโลภครอบงำ ในขณะเดียวกัน แรงงานจำนวนมหาศาลถูกดึงออกจากภาคเกษตรกรรมและหันไปประกอบกิจกรรมล่ากวาง ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อการผลิตทางการเกษตรของแคว้นฉู่ ผลผลิตธัญญาหารลดลงอย่างมาก จนราคาข้าวสารและอาหารภายในประเทศพุ่งสูงขึ้น ประชาชนต้องเผชิญกับความยากลำบากในการดำรงชีวิต เรื่องที่ร้ายแรงยิ่งไปกว่านั้น เมื่อเกิดภาวะขาดแคลนอาหาร แคว้นฉีก็ปิดประตูเมือง ห้ามการส่งออกสินค้าเกษตร แคว้นฉู่ก็เริ่มประสบความยากลำบากในการรับมือจากพิษเศรษฐกิจจนบ้านเมืองวิกฤต
ท้ายที่สุด ภายใต้สงครามทางเศรษฐกิจที่กว่านโจ้งวางแผนไว้อย่างรอบคอบ แคว้นฉู่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก กำลังของบ้านเมืองอ่อนแอลง จนจำต้องล้มเลิกความพยายามที่จะช่วงชิงความเป็นใหญ่ในดินแดนภาคกลาง 中原 Zhōnɡyuán (จงเยหวียน) กับแคว้นฉี ส่วนแคว้นฉีนั้นกลับฉวยโอกาสจากสถานการณ์ดังกล่าวเร่งเสริมสร้างและรักษาฐานอำนาจของตน จนก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในรัฐมหาอำนาจที่มีบทบาทสำคัญในยุคชุนชิว
เรื่องราวนี้จึงสะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การทำสงครามมิจำเป็นต้องใช้กำลังทหารเสมอไป หากสามารถใช้กลไกทางเศรษฐกิจอย่างแยบยล ก็อาจทำให้คู่แข่งอ่อนกำลังลงจากภายในได้โดยไม่ต้องเผชิญหน้าในสนามรบโดยตรง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：通过经济手段削弱敌国，达到“不战而屈人之兵”的目的。
成語比喻：通過經濟手段削弱敵國，達到“不戰而屈人之兵”的目的。
Chénɡyǔ bǐyù：Tōnɡɡuò jīnɡjì shǒuduàn xuēruò díɡuó, dádào“bù zhàn ér qū rén zhī bīnɡ”de mùdì.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: ทงกั้ว จิงจี้ โฉ่วตวั้น เซวรั่ว ตี๋กั๋ว, ต๋าต้าว “ปู๋จ้าน เอ๋อร์ ชวี เหริน จือ ปิง” เตอะ มู่ตี้.
สุภาษิตเปรียบว่า ใช้วิธีการทางเศรษฐกิจบั่นทอนกำลังของประเทศศัตรู เพื่อบรรลุเป้าหมายในการ “เอาชนะข้าศึกโดยไม่ต้องทำสงคราม”
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
面对激烈的市场竞争，真正高明的竞争不是硬碰硬，而是善于运用“买鹿制楚”的策略，以巧制强，以智取胜。
面對激烈的市場競爭，真正高明的競爭不是硬碰硬，而是善於運用“買鹿制楚”的策略，以巧製強，以智取勝。
Miànduì jīliè de shìchǎnɡ jìnɡzhēnɡ, zhēnzhènɡ ɡāomínɡ de jìnɡzhēnɡ bú shì yìnɡ pènɡ yìnɡ, ér shì shànyú yùnyònɡ“mǎi lù zhì chǔ”de cèlüè, yǐ qiǎo zhì qiánɡ, yǐ zhì qǔ shènɡ.
เมี่ยนตุ้ย จีเลี่ย เตอะ ฉื้อฉ่าง จิ้งเจิง, เจินเจิ้ง เกาหมิง เตอะ จิ้งเจิง ปู๋ ฉื้อ อิ้ง เพิ่ง อิ้ง, เอ๋อร์ ฉื้อ ฉ้านยหวี ยวิ่นย่ง “หม่าย ลู่ จื้อ ฉู่” เตอะ เช่อเลว่, อี๋ เฉี่ยว จื้อ เฉียง, อี่ จื้อ ฉวี่ เฉิ้ง.
เมื่อเผชิญการแข่งขันในตลาดที่รุนแรง การแข่งขันที่ชาญฉลาดอย่างแท้จริงไม่ใช่การปะทะกันซึ่งหน้า แต่คือการรู้จักใช้กลยุทธ์ “ซื้อกวางจัดการฉู่” ใช้ความแยบยลเอาชนะความแข็งแกร่ง และใช้ปัญญาเพื่อคว้าชัยชนะ
อาจารย์ซ่อซิง เมธาธารณ์กุล
ศูนย์ภาษาและวัฒนธรรมจีนสิรินธร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง