ไชน่าเรลเวย์ หลังคาสถานีรถไฟถล่ม ขบวนการนักศึกษาเซอร์เบีย โค่นรบ.ที่ครองอำนาจ 14 ปีได้สำเร็จ
ย้อนกลับไปเมื่อเวลา 11.52 น. ของวันที่ 1 พฤศจิกายน 2024 วันที่มีแสงแดดอบอุ่น หลังคาคอนกรีต 48 เมตร เหนือทางเข้าสถานีรถไฟนอวีซาด เมืองใหญ่อันดับ 2 ของเซอร์เบีย พลังถล่มลงมา ทำให้มีผู้เสียชีวิต 16 ราย
ผู้เสียชีวิต 3 ใน 16 ราย อยู่ใต้หลังคาคอนกรีตของอาคารที่เพิ่งได้รับการปรับปรุงเมื่อมันพังลงมา ผู้เสียชีวิตที่อายุน้อยที่สุดในเหตุการณ์นี้ อายุเพียง 6 ขวบ ส่วนผู้เสียชีวิตที่อายุมากที่สุด มีอายุ 77 ปี
หลังจากนั้น 1 ปี สิงหาคม 2025 รอยเตอร์รายงานว่า เซอร์เบียจับกุมบุคคล 6 ราย รวมถึง โทมิสลาฟ โมมิโรวิช อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงโครงสร้างพื้นฐาน ผู้ต้องหาทั้ง 6 คน ถูกตั้งข้อสงสัยว่า ปลอมแปลงใบแจ้งหนี้จากกลุ่มร่วมทุนของบริษัทจีน 2 แห่ง ได้แก่ ไชน่า เรลเวย์ อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด และ บริษัท ไชน่า คอมมิวนิเคชั่นส์ คอนสตรัคชั่น จำกัด ที่ได้รับมอบหมายให้บูรณะสถานีรถไฟที่นอวีซาด และ รางรถไฟ
ต่อมาในเดือนกันยายน 2025 บีบีซี รายงานว่ารายงานว่ามีผู้ถูกตั้งข้อหาในคดีอาญา 13 คน รวมไปถึง โกราน เวซิซ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงก่อสร้าง โครงสร้างพื้นฐาน และการขนส่ง
เหตุการณ์ครั้งนั้น ทำให้งบประมาณของรัฐเสียหายเป็นจำนวนเงิน 115.6 ล้านดอลลาร์ และ ยังระบุว่า กลุ่มบริษัทจีนได้รับผลประโยชน์ 18.8 ล้านดอลลาร์ จากการปลอมแปลงใบแจ้งหนี้ดังกล่าว
สถานีรถไฟดังกล่าว ถูกวางไว้ให้เป็นสัญลักษณ์แห่งความก้าวหน้าของเซอร์เบีย ภายใต้การนำของพรรคก้าวหน้าของ อดีตประธานาธิบดี อเล็กซานดาร์ วูชิช ผู้ครองอำนาจมาอย่างยาวนาน เป็นจุดจอดสำคัญบนเส้นทางรถไฟความเร็วสูงที่พาผู้โดยสารจากเบลเกรดไปบูดาเปสต์ของฮังการี ในเวลาไม่ถึง 3 ชั่วโมง
ปี 2022 วูซิชและ นายกรัฐมนตรีวิกเตอร์ ออร์บาน แห่งฮังการี ได้ร่วมกันเปิดสถานีแห่งใหม่นี้ขึ้น แต่เวลาเพียง 2 ปีผ่านไปสถานที่แห่งนี้ก็กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความผิดพลาด ที่จุดชนวนให้เกิดการประท้วงต่อต้านรัฐบาลครั้งใหญ่ที่สุดในรอบทศวรรษ มีการประท้วงอย่างต่อเนื่อง
โศกนาฏกรรมนี้ปลุกนักเรียนให้ลุกขึ้นมาแสดงออก ปิดถนน และประท้วงเกือบทุกวัน กลายเป็นขบวนระดับชาติเพื่อต่อต้านการทุจริตและการละเลยหน้าที่ของรัฐบาล พร้อมถือข้อความ “ทุจริตคร่าชีวิต”
การประท้วงต่อต้านรัฐบาลอาจไม่ใช่เรื่องใหม่ในเซอร์เบีย ซึ่งการเคลื่อนไหวมักถูกจัดโดยพรรคฝ่ายค้าน แต่ครั้งนี้นักเรียนได้ลุกขึ้นมาเป็นผู้นำ หันหลังให้พรรคการเมืองฝ่ายค้าน และเรียกร้องให้มีการเลือกตั้งใหม่ การเคลื่อนไหวเริ่มได้รับความเคารพจากผู้นำฝ่ายค้านบางส่วนขึ้นเรื่อยๆ
พวกเขาใช้เวลาไม่ถึง 2 ปี ประกาศชัยชนะได้สำเร็จ ทำลายการครอบงำประเทศ 14 ปี ของ อเล็กซานดาร์ วูชิช พรรคก้าวหน้าเซอร์เบีย (SNS) ผู้คนต่างลุกขึ้นมารวมตัวยินดีใจกลางเมือง หน้าสำนักงานใหญ่พรรคนักศึกษา และโพสต์ในโซเชียลมีเดียว่า “เซอร์เบียเป็นอิสระแล้ว”
วูชิช ออกมายอมรับความพ่ายแพ้ให้แก่กลุ่มขบวนการนักศึกษา “ถึงผลลัพธ์อย่างเป็นทางการยังไม่มา แต่ชัดเจนแล้วว่าเราพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งครั้งนี้”
“พรรค Student List ชนะการเลือกตั้งและจะได้ที่นั่งระหว่าง 135 ถึง 140 ที่นั่ง ในขณะที่เราจะได้ประมาณ 105 ที่นั่ง”
วูซิชยอมรับว่า พรรคของเขา ได้รับคะแนนเสียงประมาณ 1.72 ล้านเสียง ส่วนพรรคนักศึกษาได้รับ 2.2 ล้านเสียง ทำให้ได้เสียงข้างมาก 52% ต่อ 32.3%
กกต.ของเซอร์เบีย บอกว่า การเลือกตั้งรัฐสภาครั้งนี้ มีผู้ออกมาใช้สิทธิมากที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยมีผู้มาใช้สิทธิสูงถึง 64.9% ตั้งแต่ 18.00 น. หรือราว 2 ชั่วโมงก่อนปิดหีบ ซึ่งนักวิเคราะห์มองว่านี่คือปัจจัยที่ทำให้นักศึกษาชนะเลือกตั้ง
วูชิช ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีครบ 2 สมัยแล้ว จึงไม่สามารถลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีได้อีก เขาจึงลาออกเมื่อเดือนกันยายน และนำพรรคชิงชัยในการเลือกตั้งรัฐสภา โดยหวังจะกลับมาดำรงตำแหน่ง “นายกรัฐมนตรี” เพื่ออยู่ในอำนาจต่อไป ให้คำมั่นว่าจะเพิ่มเงินบำนาญ ค่าจ้างในภาครัฐ และการลงทุน
ขณะที่กลุ่มนักศึกษา Student List รวมตัวกันโดยไม่มีแกนนำชัดเจน สมาชิกส่วนใหญ่ไม่มีประสบการณ์ทางการเมือง แต่ดูดเสียงจากผู้ที่ต่อต้านรัฐบาลได้ทั่วประเทศ พวกเขาส่งตัวแทนจากหลากหลายอาชีพเข้าชิงเก้าอี้รัฐสภา 250 ที่นั่ง ทั้ง แพทย์ นักแสดง นักกีฬา นักวิชาการ ซึ่งในลิสต์ดังกล่าว ไม่มีนักศึกษาเลย ใน 141 เสียงที่ชนะเข้าสภา มีทั้ง อดีตนักบาสเกตบอลชื่อดัง นักร้องโอเปร่า อดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งชาติ และ ศาสตราจารย์จำนวนไม่น้อย
แล้วนักศึกษาชนะได้อย่างไร?
เฮเลนา อิวานอฟ จากสถาบันวิจัยเฮนรีแจ็กสัน ระบุว่า “เมื่อหลังคาพังทลายลง นั่นคือฟางเส้นสุดท้าย” เธอมองว่านั่นเป็นช่วงเวลาจุดประกาย และก่อให้เกิดการรณรงค์ระดับชาติ ที่ดึงดูดหัวใจและความคิดของชาวเซอร์เบียแบบที่ไม่เคยมีฝ่ายค้านทำได้
การประท้วงมักเกิดขึ้นในระดับท้องถิ่น และครอบคลุมกลุ่มต่างๆ ในสังคมเซอร์เบียมากขึ้น ทั้ง เกษตรกร นักแสดง และ ผู้พิพากษา สั่นสะเทือนการเมืองระดับชาติจนในเดือนมกราคม 2025 นายกรัฐมนตรีของพรรค SNS ของวูชิชได้ลาออกเพื่อลดความตึงเครียด ขณะที่การประท้วงเกิดขึ้นใหญ่ที่สุดในเดือนมีนาคม 2025 ขบวนการนักศึกษาไร้ผู้นำมีจำนวนเพิ่มขึ้น และ ได้จัดตั้งองค์กรตัวเองผ่านการประชุมนักศึกษา
Student List ไม่ได้ก่อตั้งในฐานะพรรคการเมืองแบบเดิม พวกเขาเปลี่ยนความไม่พอใจเป็นสถาบันทางการเมืองของประเทศ เปลี่ยนการระดมพลบนถนน ให้เป็นความชอบธรรมทางการเลือกตั้ง
จนกระทั่งเมื่อเดือนก่อน วูชิชประกาศจัดการเลือกตั้งก่อนกำหนด พวกเขาก็พร้อมลงสนาม เปลี่ยนแรงโกรธให้เป็นการทำงานแบบองค์กรที่เหมาะสม และ สอนให้ผู้คนเรียนรู้วิธีปกป้องความยุติธรรมในหน่วยเลือกตั้ง นำมาซึ่งชัยชนะของเยาวชน
ในนโยบายของเหล่านักศึกษามีความต้องการ 11 ข้อ เช่น ขจัดคอร์รัปชั่น ,ปลดเจ้าหน้าที่ในกระทรวงกิจการภายในทุกคนที่ฝ่าฝืนกฎเกี่ยวกับการปราบปรามผู้ประท้วง หรือทุกคนที่เกี่ยวข้องกับองค์กรอาชญากรรม , ปฏิรูปวงการสื่อของเซอร์เบียที่บิดเบี้ยว และ จากการควบคุมทางการเมือง และ เลิกสืบทอดหัวหน้ารัฐวิสาหกิจผ่านเส้นสาย
ซึ่งแม้ว่านักศึกษาจะไม่ได้เข้าไปบริหารประเทศ แต่ก็ให้คำมั่นกับประชาชนว่าจะปฏิบัติตามนโยบายดังกล่าว
เรียบเรียงจาก BBC / BBC / Reuters / Euronews