ในการประชุมประจำปีของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และกลุ่มธนาคารโลก (World Bank Group) ณ กรุงเทพฯ ที่เพิ่งผ่านพ้นไปเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ประเทศไทยโดยกระทรวงพาณิชย์ ได้หยิบยกประเด็น IP Finance ขึ้นมาผลักดันบนเวทีระดับโลก
ล่าสุด ได้ติดตามความคืบหน้าและแผนงานจากนี้ (ไทม์ไลน์) เพื่อการขับเคลื่อน IP Finance ให้เกิดเป็นรูปธรรม กับกระทรวงพาณิชย์ โดย น.ส.จิตติมา ศรีถาพร อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา ให้ข้อมูลว่า
กรมทรัพย์สินทางปัญญาเดินหน้า IP Finance เตรียมนำร่องใช้เครื่องหมายการค้าเป็นหลักประกัน พร้อมกับได้จัดตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อน เพิ่มโอกาสเอสเอ็มอี (SME) ให้เข้าถึงทุน ประกอบด้วย
1.เปลี่ยนแบรนด์และนวัตกรรมให้เป็นโอกาสเข้าถึงทุน
กรมทรัพย์สินทางปัญญามุ่งส่งเสริมการนำทรัพย์สินทางปัญญา (IP) มาใช้เป็นหลักประกันทางการเงิน หรือ IP-backed Finance เพื่อช่วย SME และสตาร์ตอัพที่มีแบรนด์ เทคโนโลยี และผลงานสร้างสรรค์ แต่ขาดหลักประกันที่มีตัวตน ให้มีโอกาสเข้าถึงเงินทุนสำหรับต่อยอดธุรกิจ โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบประเมินมูลค่าที่น่าเชื่อถือ การบริหารความเสี่ยง และตลาดรองสำหรับซื้อขายหรือโอนสิทธิ เพื่อสร้างความมั่นใจให้สถาบันการเงิน
2.เชื่อมความร่วมมือนานาชาติ จากนโยบายสู่การปฏิบัติ
กรมร่วมกับสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาแห่งสหภาพยุโรป (EUIPO) และสำนักงานเลขาธิการอาเซียน (ASEC) จัดสัมมนาระดับภูมิภาค “เปิดมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา สู่พลังทุนขับเคลื่อนนวัตกรรมแห่งอนาคต (Fostering Innovation Through IP-Backed Finance)” เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2569 ณ โรงแรมเรเนซองส์ กรุงเทพฯ มีผู้แทนภาครัฐ สถาบันการเงิน สถาบันการศึกษา ภาคเอกชน ผู้ประเมินมูลค่า และประเทศสมาชิกอาเซียน รวมกว่า 100 คน เข้าร่วมแลกเปลี่ยนแนวทางและกรณีศึกษาระดับนานาชาติ
ทั้งนี้ ในการสัมมนาดังกล่าวต่อยอดจากการประชุมโต๊ะกลมระดับสูงในเวที IMF-World Bank Group Annual Meetings 2026 เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2569 ซึ่ง ดร.กิริฎา เภาพิจิตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงพาณิชย์ ได้ร่วมผลักดันแนวคิดการสร้าง “ระบบนิเวศแห่งความเชื่อมั่น” เพื่อสนับสนุนการนำ IP มาใช้เป็นหลักประกันทางธุรกิจ
ภายในงานมีการเปิดตัว “คู่มือปฏิบัติของอาเซียนเพื่อความเข้าใจรายงานการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา (ASEAN Practical Guide to Understanding IP Valuation Reports)” เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการ นักลงทุน และผู้ปฏิบัติงานด้านสินเชื่อเข้าใจและใช้ข้อมูลจากรายงานประเมินมูลค่าได้อย่างเหมาะสม โดยกรมเตรียมนำคู่มือดังกล่าวมาปรับใช้เป็นเกณฑ์อ้างอิงร่วมกับสถาบันการเงินและสมาคมผู้ประเมินค่าของไทย
นอกจากนี้ ยังได้แลกเปลี่ยนแนวทางพัฒนาระบบนิเวศ IP Finance ใน 5 ด้าน ได้แก่ การเปิดเผยข้อมูล IP การประเมินมูลค่า เครื่องมือทางการเงิน ฐานข้อมูลธุรกรรม และการพัฒนาศักยภาพบุคลากรและองค์กร โดยกรมอยู่ระหว่างขยายผลการดำเนินงานผ่านการหารือกับองค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO) เพื่อพิจารณาแนวทางความร่วมมือในการพัฒนากลไกการประเมินมูลค่าและการใช้ทรัพย์สินทางปัญญาเป็นหลักประกันทางการเงินให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย และสนับสนุนให้ผู้ประกอบการเข้าถึงแหล่งทุนได้อย่างเป็นรูปธรรม
นำร่องทดสอบการขอสินเชื่อจริง
กรมทรัพย์สินทางปัญญาเดินหน้าขับเคลื่อนโครงการ “Pilot Project IP Finance Thailand” โดยพิจารณาคัดเลือกทรัพย์สินทางปัญญาที่มีศักยภาพ ทั้งเครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ และสิทธิบัตร เพื่อนำมาทดลองประเมินมูลค่าและใช้เป็นหลักประกันในการขอสินเชื่อจริง โดยในระยะแรกจะนำร่องด้วยผลงานสร้างสรรค์ที่ได้รับความคุ้มครองลิขสิทธิ์และเครื่องหมายการค้า เพื่อเก็บข้อมูลและประสบการณ์จากการดำเนินงานมาพัฒนากลไกการประเมินมูลค่าและแนวทางการให้สินเชื่อ ก่อนขยายผลไปสู่สิทธิบัตรและทรัพย์สินทางปัญญาประเภทอื่นในระยะต่อไป
การดำเนินงานจะเชื่อมโยงความร่วมมือกับสถาบันการเงินและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่การคัดกรองผู้ประกอบการและทรัพย์สินทางปัญญา การประเมินมูลค่า การพิจารณาสินเชื่อ ไปจนถึงการบริหารหลักประกัน พร้อมพิจารณากลไกค้ำประกันหรือประกันภัยที่เหมาะสมเพื่อลดความเสี่ยงและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่สถาบันการเงิน
นำบทเรียนต่างประเทศมาพัฒนากลไกที่เหมาะกับไทย
การสัมมนานำเสนอกรณีศึกษาจากประเทศที่มีประสบการณ์ เช่น สาธารณรัฐเกาหลี ในการใช้มูลค่าคอนเทนต์และงานสร้างสรรค์สนับสนุนการเข้าถึงทุน พร้อมจัดกิจกรรม World Cafe ให้ภาครัฐ ภาคการเงิน ภาคธุรกิจ นักวิชาการ และผู้ประเมินมูลค่า ร่วมวิเคราะห์อุปสรรคและเสนอแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมกับแต่ละประเทศและภาคธุรกิจ
กรมจะศึกษาเชิงลึกถึงแนวทางและปัจจัยความสำเร็จของสาธารณรัฐเกาหลี โดยเฉพาะการประเมินมูลค่าคอนเทนต์และงานสร้างสรรค์ กลไกสนับสนุนสินเชื่อและการค้ำประกัน ตลอดจนบทบาทของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำบทเรียนมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาโครงการนำร่อง IP Finance ของไทยให้เหมาะสมกับบริบทของผู้ประกอบการและสถาบันการเงิน
ทั้งนี้ กรมทรัพย์สินทางปัญญาจะนำองค์ความรู้และข้อเสนอที่ได้มาต่อยอดการดำเนินงาน ควบคู่กับการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการด้านทรัพย์สินทางปัญญาอาเซียน พ.ศ.2569-2573 เพื่อพัฒนาแนวทางประเมินมูลค่าที่สอดคล้องกันในภูมิภาค และเพิ่มความเชื่อมั่นในการใช้ IP เป็นหลักประกันทางการเงิน
เชื่อมทุกภาคส่วน จัดตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อน
กรมทรัพย์สินทางปัญญาเตรียมจัดตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนด้าน IP Finance (IP Finance Committee) เพื่อเป็นกลไกประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการเงิน ผู้ประเมินมูลค่า และภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง โดยมุ่งให้เกิดการร่วมกำหนดแนวทางดำเนินงานด้านการประเมินมูลค่าและการบริหารความเสี่ยงติดตามผลโครงการนำร่อง และพิจารณาแนวทางแก้ไขอุปสรรค
เพื่อให้การขับเคลื่อน IP Finance มีทิศทางร่วมกันและนำไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม