ยูเครนถล่มศูนย์ข้อมูล Yandex รัสเซีย 3 แห่งใน 4 วัน ระบบ AI และบริการออนไลน์ป่วนหนัก
บริษัท ยานเด็กซ์ (Yandex) ยักษ์ใหญ่เทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของรัสเซีย เจ้าของฉายา Google แห่งรัสเซีย ถูกโดรนโจมตีศูนย์ข้อมูล 3 แห่งภายในเวลาเพียง 4 วัน ส่งผลให้โครงสร้างพื้นฐานสำคัญได้รับความเสียหาย ระบบบางส่วนหยุดทำงาน และบริการออนไลน์หลายประเภทไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติ ท่ามกลางสงครามระหว่างรัสเซียกับยูเครนที่ขยายเป้าหมายจากโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานมาสู่ระบบเทคโนโลยีของทั้งสองประเทศ
การโจมตีล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อวันอาทิตย์ที่ 11 ตุลาคม 2569 ที่ศูนย์ข้อมูลของ Yandex ในเมืองวลาดิเมียร์ (Vladimir) ทางตะวันออกของกรุงมอสโก โดยบริษัทประกาศว่าโดรนโจมตีสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานภายในศูนย์ จนต้องระงับการดำเนินงานทั้งหมด และส่งผลกระทบต่อระบบประมวลผลที่รองรับบริการของบริษัท
Yandex ยืนยันว่าไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต เจ้าหน้าที่ฉุกเฉินและทีมวิศวกรเข้าตรวจสอบพื้นที่แล้ว พร้อมเร่งประเมินความเสียหายและหาวิธีกู้คืนระบบให้กลับมาใช้งานได้
บริษัทแจ้งเตือนผู้ใช้บริการผ่านระบบ Yandex Cloud ว่าโครงสร้างพื้นฐานที่เหลืออยู่มีความไม่เสถียร และแพลตฟอร์มต้องทำงานในโหมดฉุกเฉิน พร้อมแนะนำให้ลูกค้าองค์กรเปิดใช้งานแผนกู้คืนระบบหรือย้ายการทำงานไปยังโครงสร้างพื้นฐานสำรอง เนื่องจากช่องทางติดต่อฝ่ายสนับสนุนด้านเทคนิคอาจได้รับผลกระทบด้วย
เหตุโจมตีที่วลาดิเมียร์นับเป็นครั้งที่สามในรอบไม่ถึงหนึ่งสัปดาห์ หลังศูนย์ข้อมูลอีกสองแห่งของ Yandex ถูกโจมตีก่อนหน้านี้ และยังไม่สามารถประเมินได้ว่าอุปกรณ์ทั้งหมดจะกลับมาใช้งานตามปกติเมื่อใด
เหตุการณ์แรกเกิดขึ้นในคืนวันที่ 7 ต่อเนื่องเช้าวันที่ 8 ตุลาคม ที่เมืองซาโซโว (Sasovo) แคว้นรีซาน ทางตะวันออกเฉียงใต้ของกรุงมอสโก โดรนโจมตีทำให้เกิดเพลิงไหม้และสร้างความเสียหายอย่างหนัก จนบริษัทต้องปิดศูนย์ข้อมูลแห่งนี้ทั้งหมด
ศูนย์ข้อมูลซาโซโวมีความสำคัญต่อการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ของรัสเซีย เนื่องจากเป็นที่ตั้งของซูเปอร์คอมพิวเตอร์ 2 ใน 3 เครื่องที่ Yandex ใช้พัฒนาและฝึกโมเดล AI ของบริษัท รวมถึงระบบที่รองรับการให้บริการดิจิทัลจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าซูเปอร์คอมพิวเตอร์ทั้งสองเครื่องได้รับความเสียหายโดยตรงหรือไม่
ต่อมาเช้าวันที่ 9 ตุลาคม ศูนย์ข้อมูลในแคว้นคาลูกา (Kaluga) ทางตะวันตกเฉียงใต้ของมอสโก ถูกโดรนโจมตีอีกแห่ง ทำให้ระบบโครงสร้างพื้นฐานบางส่วนได้รับความเสียหาย และหน่วยประมวลผลบางชุดต้องหยุดทำงาน ส่งผลให้บริษัทประสบปัญหาในการให้บริการเพิ่มเติม
Yandex จึงต้องรับมือกับการโจมตีศูนย์ข้อมูลถึงสามแห่งติดต่อกัน โดยสองแห่งปิดดำเนินงานทั้งหมด ส่วนแห่งที่สามทำงานได้เพียงบางส่วน ขณะที่ทีมเทคนิคต้องเร่งฟื้นฟูระบบควบคู่กับการดูแลบริการที่ยังสามารถใช้งานได้
Yandex เป็นหนึ่งในบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ที่สุดของรัสเซีย ให้บริการทั้งเสิร์ชเอนจิน แผนที่ ระบบนำทาง แอปเรียกรถแท็กซี่ สั่งอาหาร ชำระเงินออนไลน์ ระบบคลาวด์ และเทคโนโลยี AI ซึ่งมีผู้ใช้งานจำนวนมากทั้งประชาชนทั่วไปและภาคธุรกิจ
ความเสียหายที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะระบบค้นหาข้อมูล แต่กระทบถึงบริการที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน โดยมีรายงานผู้ใช้งานประสบปัญหากับแอปเรียกรถ ระบบชำระเงิน และบริการคลาวด์ ขณะที่ธุรกิจที่พึ่งพาระบบของ Yandex ต้องหาช่องทางสำรองเพื่อให้สามารถดำเนินงานต่อไปได้
สำหรับโดรนที่ใช้โจมตี มีข้อมูลจากบริษัทไฟร์พอยต์ (Fire Point) ผู้ผลิตอาวุธของยูเครน ซึ่งประกาศเมื่อวันที่ 9 ตุลาคมว่า กองกำลังยูเครนใช้โดรนโจมตีระยะไกลรุ่น FP-1 โจมตีศูนย์ข้อมูล Yandex ในแคว้นคาลูกา โดยบริษัทอ้างว่าการโจมตีทำให้ระบบบางส่วนของศูนย์ข้อมูลที่มีกำลังไฟฟ้าตามการออกแบบ 63 เมกะวัตต์หยุดทำงาน
โดรน FP-1 เป็นอากาศยานไร้คนขับแบบโจมตีทางเดียว พัฒนาโดยบริษัท Fire Point ของยูเครน มีพิสัยบินสูงสุดตามข้อมูลผู้ผลิตประมาณ 1,600 กิโลเมตร และสามารถบรรทุกหัวรบได้สูงสุดประมาณ 120 กิโลกรัม ใช้เครื่องยนต์สันดาปภายในขับเคลื่อนด้วยใบพัด ออกแบบมาเพื่อโจมตีเป้าหมายที่อยู่ห่างจากจุดปล่อยเป็นระยะทางไกล
อย่างไรก็ตาม แม้ Fire Point จะระบุว่าใช้โดรน FP-1 โจมตีศูนย์ข้อมูลในคาลูกา แต่ยังไม่มีผลตรวจสอบอิสระยืนยันชนิดของโดรนที่ใช้โจมตีศูนย์ข้อมูลทั้งสามแห่ง โดยเฉพาะเหตุการณ์ที่ซาโซโวและวลาดิเมียร์
ด้าน ประธานาธิบดีโวโลดิเมียร์ เซเลนสกี (Volodymyr Zelenskyy) ผู้นำยูเครน กล่าวเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม ภายหลังการโจมตีศูนย์ข้อมูลซาโซโวว่า ยูเครนกำลังตอบโต้การโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีของรัสเซียด้วยวิธีเดียวกัน เนื่องจากรัสเซียโจมตีศูนย์ข้อมูลของยูเครนมาอย่างต่อเนื่อง แต่ไม่สามารถเปิดเผยรายละเอียดปฏิบัติการทั้งหมดได้
ก่อนหน้านี้ กองทัพรัสเซียโจมตีศูนย์ข้อมูลและระบบโทรคมนาคมหลายแห่งในยูเครน รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานในกรุงเคียฟ ทำให้บริการอินเทอร์เน็ตและระบบดิจิทัลบางส่วนหยุดชะงัก โดยมีรายงานว่าการโจมตีครั้งหนึ่งทำให้ประชาชนประมาณ 100,000 ครัวเรือนประสบปัญหาการใช้อินเทอร์เน็ตชั่วคราว
ความเสียหายจากการโจมตีศูนย์ข้อมูลยังส่งผลต่อการดำเนินงานของภาคธุรกิจ เนื่องจากระบบคลาวด์ไม่ได้เก็บเฉพาะข้อมูลเว็บไซต์ แต่รองรับฐานข้อมูล ระบบชำระเงิน แอปพลิเคชัน และบริการออนไลน์ขององค์กรจำนวนมาก เมื่อศูนย์ข้อมูลหยุดทำงาน บริษัทที่พึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานเดียวกันจึงอาจได้รับผลกระทบพร้อมกัน แม้ไม่ได้ตกเป็นเป้าหมายโจมตีโดยตรง
ล่าสุด วันที่ 13 ตุลาคม ดมิทรี เปสคอฟ (Dmitry Peskov) โฆษกรัฐบาลรัสเซีย เปิดเผยว่า รัฐบาลกำลังหารือเกี่ยวกับปัญหาที่ Yandex เผชิญหลังศูนย์ข้อมูลถูกโจมตีทั้งสามแห่ง โดยยังเร็วเกินไปที่จะประเมินว่าผู้ใช้บริการได้รับความเสียหายทางการเงินมากน้อยเพียงใด หรือจะต้องมีมาตรการชดเชยอย่างไร
เปสคอฟยืนยันว่า Yandex กำลังเร่งแก้ไขปัญหาและลดผลกระทบต่อผู้ใช้บริการ ขณะที่รัฐบาลติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด
ทั้งนี้ Yandex ยังไม่ประกาศกำหนดเวลาที่ชัดเจนในการฟื้นฟูศูนย์ข้อมูลทั้งหมด โดยเฉพาะอุปกรณ์ที่ได้รับความเสียหายจากการโจมตีโดยตรง ซึ่งบริษัทต้องประเมินว่าสามารถซ่อมแซมหรือจำเป็นต้องเปลี่ยนอุปกรณ์ใหม่ ก่อนนำระบบกลับมาเปิดให้บริการได้ตามปกติ
หมายเหตุ : ภาพปกเป็นภาพจำลองเหตุการณ์เท่านั้น
- รัสเซียยันไม่พบกาฬโรค แต่กัก 197 คน สหรัฐฯ จี้เปิดข้อมูล หลังนักวิจัยสาวดับ
- “อนุทิน” ถึงไทยแล้ว ปลอดภัยดีหลัง “ยูเครน” ส่งโดรนนับร้อยตัวถล่มรัสเซีย
- ไอ้ป๋อง ปากแข็ง ปฏิเสธข่มขืน-ฆ่าไตร่ตรอง 2 พี่น้องรัสเซีย ศาลพัทยาสั่งขังไร้ประกัน