วิกฤตแก่ก่อนรวยลามถึงฐานราก แนะเกษตรกรเชียงรายทำเกษตรผสมผสานลดภาระพึ่งพาลูกหลานในอนาคต

วิกฤตแก่ก่อนรวยลามถึงฐานราก แนะเกษตรกรเชียงรายทำเกษตรผสมผสานลดภาระพึ่งพาลูกหลานในอนาคต - ประเทศไทยเผชิญภาวะแก่ก่อนรวย โดยแรงงาน 50 ล้านคน มีเพียงร้อยละ 54 ที่มีประกันสังคมคุ้มครอง - เกษตรกรและแรงงานนอกระบบในเชียงรายเสี่ยงไร้ตาข่ายรองรับ เพราะเบี้ยยังชีพ 600 บาทไม่พอกับค่าครองชีพ - ผลวิจัย TDRI ชี้คนเกษียณร้อยละ 70 ต้องพึ่งเงินครอบครัว และมีเพียงร้อยละ 7 ที่มีเงินออมพอเลี้ยงชีพ - ผู้เชี่ยวชาญแนะแรงงานเร่งออมผ่าน กอช. และเตรียมเงินก้อนตามกฎ 4% หรือประมาณ 25 เท่าของรายจ่ายต่อปี - เสนอเกษตรกรปรับสู่เกษตรผสมผสานเพื่อสร้างบำนาญอาหาร ลดภาระพึ่งพาลูกหลานระยะยาว คนเจียงฮายต้องปรับตัว! เกษตรกร-แรงงานนอกระบบรับมือภาวะแก่ก่อนรวย แนะวางแผนออมชุมชน ไม่รอเบี้ยคนชรา เชียงราย,5 พฤศจิกายน 2569 – วิกฤตโครงสร้างประชากรไทยเข้าสู่ภาวะ “แก่ก่อนรวย” อย่างเต็มรูปแบบ นักเศรษฐศาสตร์เตือนแรงงานนอกระบบและเกษตรกร โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดเชียงราย เสี่ยงเผชิญความยากลำบากในวัยเกษียณ เหตุพึ่งพิงเพียงเบี้ยยังชีพและสวัสดิการรัฐอาจไม่เพียงพอต่อค่าครองชีพที่พุ่งสูง แนะเร่งสร้างวินัยการออมผ่าน กอช. พร้อมปรับพฤติกรรมทำเกษตรผสมผสานสร้าง “บำนาญอาหาร” ลดภาระพึ่งพิงลูกหลานในระยะยาว โครงสร้างประชากรของประเทศไทยกำลังเดินทางมาถึงจุดเปลี่ยนที่ท้าทายที่สุดในประวัติศาสตร์ เมื่ออายุขัยเฉลี่ยของคนไทยยืนยาวขึ้นจากความก้าวหน้าทางการแพทย์ แต่ความพร้อมทางเศรษฐกิจกลับเดินสวนทาง สิ่งที่สังคมไทยกำลังเผชิญหน้าในขณะนี้ไม่ใช่เพียงการก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย (Aging Society) แต่คือสภาวะ “แก่ก่อนรวย” ซึ่งเป็นระเบิดเวลาลูกใหญ่ที่พร้อมจะสร้างผลกระทบต่อเศรษฐกิจระดับฐานราก โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานนอกระบบและเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ต่างจังหวัดอย่างเชียงราย ข้อมูลที่น่ากังวลสะท้อนผ่านสถิติแรงงานของประเทศ จากกำลังแรงงานกว่า 50 ล้านคน มีเพียงร้อยละ 54 เท่านั้นที่อยู่ในระบบความคุ้มครองของประกันสังคม และมีคนไทยเพียง 3.1 ล้านคนที่เข้าถึงระบบกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD) ตัวเลขเหล่านี้กำลังบอกเราว่า แรงงานอีกเกือบครึ่งประเทศกำลังเดินเข้าสู่วัยเกษียณโดยไร้ตาข่ายรองรับทางสังคม (Social Safety Net) ที่มั่นคง วิกฤตสวัสดิการรัฐ เมื่อเบี้ยคนชราไม่พอค่าครองชีพ สำหรับจังหวัดเชียงรายซึ่งมีโครงสร้างเศรษฐกิจพึ่งพาภาคการเกษตรเป็นหลัก แรงงานส่วนใหญ่คือเกษตรกรและผู้ประกอบอาชีพอิสระที่อยู่นอกระบบประกันสังคมมาตรา 33 ความหวังหลักในยามเกษียณของคนกลุ่มนี้จึงไปตกอยู่ที่ “เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ” ซึ่งปัจจุบันเริ่มต้นที่ 600 บาทต่อเดือน ทว่าเมื่อนำตัวเลขดังกล่าวมาเทียบกับอัตราเงินเฟ้อและค่าครองชีพที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ย่อมเห็นได้ชัดเจนว่าสวัสดิการพื้นฐานจากรัฐเพียงอย่างเดียวไม่สามารถค้ำจุนคุณภาพชีวิตในวัยชราได้ ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร ได้ชี้ให้เห็นถึงความท้าทายนี้ว่า ประเทศไทยเข้าสู่ภาวะสังคมสูงวัยเร็วมาก แม้อายุเฉลี่ยของประชากรจะใกล้เคียงกับประเทศจีน แต่รายได้ต่อหัวกลับต่ำกว่ามาก ผลการสำรวจของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ระบุชัดเจนว่า ผู้เกษียณอายุถึงร้อยละ 70 มีแหล่งรายได้หลักมาจากครอบครัวหรือลูกหลาน และมีเพียงร้อยละ 7 เท่านั้นที่มีเงินออมเตรียมไว้สำหรับวัยเกษียณและสามารถพึ่งพาเงินก้อนนั้นได้จริง ดร.พิพัฒน์ ยังตั้งข้อสังเกตเชิงโครงสร้างด้วยว่า ในอนาคตเมื่อสัดส่วนวัยแรงงานลดลงแต่ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น การที่รัฐจะพึ่งพาระบบเก็บภาษีจากคนวัยทำงานเพื่อนำมาเป็นสวัสดิการจ่ายให้ผู้เกษียณอย่างต่อเนื่อง จะเป็นระบบที่อยู่ได้ยากขึ้นเรื่อยๆ แม้แต่กองทุนประกันสังคมเองก็ยังเผชิญกับความเสี่ยง ซึ่งทางออกที่ถูกพูดถึงมีเพียงการเพิ่มอัตราเงินสมทบ การขยายอายุเกษียณ หรือการลดสิทธิประโยชน์ลง ดังนั้น การฝากความหวังทั้งหมดไว้กับสวัสดิการรัฐจึงเป็นความเสี่ยงอย่างยิ่งสำหรับแรงงานนอกระบบ ทางรอดแรงงานเชียงราย ออมวันนี้เพื่อวัยชรา คำถามสำคัญสำหรับพี่น้องเกษตรกรและแรงงานนอกระบบในจังหวัดเชียงรายคือ แล้วจะเริ่มต้นสร้างความมั่นคงในวัยเกษียณได้อย่างไร? คำตอบแรกคือการเปลี่ยนวิธีกระจายความเสี่ยงด้านเงินออม ปัจจุบันสถิติชี้ว่าคนไทยร้อยละ 86 ยอมรับว่ายังไม่พร้อมเกษียณ และเงินออมกว่าร้อยละ 80 ของคนไทยกระจุกตัวอยู่ในรูปแบบเงินฝากธนาคารหรือสินทรัพย์เสี่ยงต่ำ ซึ่งให้ผลตอบแทนไม่ทันต่ออัตราเงินเฟ้อที่กัดกินมูลค่าเงินในกระเป๋าทุกวัน ทางเลือกที่เข้าถึงได้ง่ายและเหมาะสมที่สุดสำหรับแรงงานนอกระบบคือ กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) ซึ่งเป็นกลไกที่รัฐบาลออกแบบมาเพื่อเป็นบำนาญสำหรับอาชีพอิสระ เกษตรกร พ่อค้าแม่ค้า และผู้ขับขี่รถรับจ้าง การส่งเงินสะสมเข้า กอช. อย่างสม่ำเสมอ รัฐจะจ่ายเงินสมทบให้ตามช่วงอายุ และเมื่อถึงวัย 60 ปี ผู้ส่งจะได้รับเงินบำนาญรายเดือนไปตลอดชีวิต ซึ่งเป็นการสร้างความมั่นคงระยะยาวที่ดีกว่าการพึ่งพาเบี้ยยังชีพเพียงอย่างเดียว ณฤทธิ์ โกสาลาทิพย์ หัวหน้าฝ่ายที่ปรึกษาการลงทุนส่วนบุคคล บริษัทหลักทรัพย์ เกียรตินาคินภัทร จำกัด (มหาชน) ได้ให้คำแนะนำว่า หลักการวางแผนเกษียณสามารถใช้ ‘กฎ 4%’ ในการคำนวณเบื้องต้น นั่นคือการเตรียมเงินก้อน ณ วันเกษียณให้มีมูลค่าประมาณ 25 เท่าของรายจ่ายที่คาดว่าจะใช้ต่อปี อย่างไรก็ตาม สำหรับกลุ่มแรงงานฐานราก การตั้งเป้าหมายอาจต้องปรับให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตจริง สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่จำนวนเงินเริ่มต้น แต่คือการเริ่มต้นออมให้เร็วที่สุด เพื่ออาศัยพลังของดอกเบี้ยทบต้นและระยะเวลาในการสร้างความมั่งคั่ง บำนาญอาหารและประกันสุขภาพ ตาข่ายรองรับชั้นที่สอง นอกจากการออมในรูปของตัวเงินแล้ว สำหรับเกษตรกรชาวเชียงราย การสร้างความมั่นคงยังสามารถทำได้ผ่านการจัดการทรัพยากรที่มีอยู่ การปรับเปลี่ยนรูปแบบเกษตรกรรมเชิงเดี่ยวที่พึ่งพาปัจจัยภายนอกสูง มาสู่การทำ ‘เกษตรผสมผสาน’ ถือเป็นกลยุทธ์สำคัญในการสร้าง “บำนาญอาหาร” ให้แก่ครัวเรือน การมีพืชผักสวนครัว ไม้ผล แหล่งน้ำ และการปศุสัตว์ขนาดเล็ก จะช่วยลดรายจ่ายค่าอาหารในชีวิตประจำวันได้อย่างมหาศาล และยังสามารถนำผลผลิตที่เหลือไปจำหน่ายสร้างรายได้รายวันแม้ในวัยชรา อีกหนึ่งความเสี่ยงที่ทำลายความมั่นคงทางการเงินของผู้สูงอายุคือ ‘อัตราเงินเฟ้อทางการแพทย์’ หรือค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพที่มักจะเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน แม้จะมีสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง) แต่การทำประกันสุขภาพส่วนบุคคลตามกำลังทรัพย์สำหรับโรคร้ายแรง ถือเป็นการป้องกันไม่ให้เงินออมทั้งชีวิตต้องสูญสลายไปกับค่ารักษาพยาบาล Silver Generation พลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจยุคใหม่ ในอีกมุมหนึ่งของสังคมสูงวัย ผู้สูงอายุที่มีการเตรียมความพร้อมทางการเงิน หรือที่เรียกว่า ‘Silver Generation’ กำลังกลายเป็นกลุ่มผู้บริโภคที่มีกำลังซื้อสูงและเป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดยเฉพาะในภาคการท่องเที่ยว ข้อมูลจาก Trip.com Group แพลตฟอร์มด้านการท่องเที่ยวระดับโลก เปิดเผยทิศทางที่น่าสนใจว่า ในปี 2569 มูลค่าการจองบริการท่องเที่ยว (GMV) ของนักเดินทางกลุ่มอายุ 55 ปีขึ้นไป เติบโตขึ้นมากกว่าร้อยละ 50 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า สิ่งที่น่าภาคภูมิใจคือ ประเทศไทยติดอันดับ 1 ใน 5 จุดหมายปลายทางยอดนิยมที่นักท่องเที่ยวกลุ่มนี้เลือกเดินทางมาเยือน โดยมียอดจองเที่ยวบินเติบโตร้อยละ 12 พฤติกรรมของนักเดินทาง Silver Generation แตกต่างจากวัยรุ่นอย่างชัดเจน พวกเขานิยมการพำนักระยะยาว (Long-stay) โดยใช้เวลาเดินทางเฉลี่ย 9.6 วันต่อทริป วางแผนล่วงหน้าเป็นเวลานาน และให้ความสำคัญกับ ‘ความสะดวกสบาย’ เป็นอันดับแรก สะท้อนจากการจองโรงแรมระดับ 4-5 ดาวที่เพิ่มสูงขึ้น รวมถึงยอดจองโรงแรม 5 ดาวที่เติบโตถึงร้อยละ 38 การเดินทางเป็นกลุ่มเพื่อสร้างประสบการณ์ทางสังคมร่วมกับเพื่อนวัยเดียวกัน ก็เป็นอีกหนึ่งพฤติกรรมที่โดดเด่น แนวโน้มนี้คือ “โอกาสทางธุรกิจ” สำหรับภาคบริการและการท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงราย ผู้ประกอบการโรงแรม ร้านอาหาร และบริการนำเที่ยวในพื้นที่ ควรเร่งปรับตัวพัฒนาสินค้าและบริการที่ตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะกลุ่มนี้ เช่น การออกแบบเส้นทางท่องเที่ยวที่ไม่เร่งรีบ มีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุ และเน้นการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Tourism) เพื่อดึงดูดเม็ดเงินจากตลาดที่กำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดดนี้ วิกฤต “แก่ก่อนรวย” ไม่ใช่เรื่องของโชคชะตา แต่คือผลลัพธ์ของการขาดการวางแผน สำหรับแรงงานนอกระบบและเกษตรกรชาวเชียงราย เวลาที่ดีที่สุดในการปลูกต้นไม้คือเมื่อยี่สิบปีที่แล้ว แต่เวลาที่ดีที่สุดรองลงมาคือ “วันนี้” การตระหนักรู้ถึงข้อจำกัดของสวัสดิการรัฐ การเริ่มต้นออมเงินผ่าน กอช. การสร้างบำนาญอาหารจากผืนดิน และการเตรียมพร้อมรับมือกับความเสี่ยงด้านสุขภาพ คือหนทางเดียวที่จะทำให้คนรุ่นนี้สามารถก้าวเข้าสู่วัยเกษียณได้อย่างมีศักดิ์ศรี และไม่ทิ้งภาระอันหนักอึ้งไว้ให้ลูกหลานในวันข้างหน้า เครดิตภาพและข้อมูลจาก : - กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร (KKP) — ข้อมูลการสัมมนาและบทวิเคราะห์เศรษฐกิจเรื่องวิกฤตสังคมสูงวัยและการวางแผนเกษียณ — ตุลาคม 2569 - สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) — ข้อมูลผลสำรวจแหล่งรายได้และพฤติกรรมการออมของผู้เกษียณอายุ — - อ้างถึงโดย ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย Trip.com Group — รายงานพฤติกรรมการท่องเที่ยวของกลุ่ม Silver Generation และข้อมูลการจองเที่ยวบิน — ตุลาคม 2569