เชียงรายประกาศเตือน! เลี่ยงใช้น้ำ “แม่น้ำสาย” หลังพบสารหนู–ตะกั่วเกินมาตรฐาน
จังหวัดเชียงรายยกระดับเฝ้าระวังคุณภาพน้ำแม่น้ำสาย หลังผลตรวจพบสารหนูและตะกั่วเกินมาตรฐาน ขณะที่ สคพ.1 เก็บตัวอย่างรอบใหม่เพื่อติดตามสถานการณ์
วันที่ 1 ตุลาคม 2569 สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เชียงใหม่ กรมควบคุมมลพิษ แจ้งเตือนประชาชนในพื้นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย หลังผลการติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำพบการปนเปื้อนสารหนูและตะกั่วในแม่น้ำสายเกินค่ามาตรฐาน โดยขอให้ประชาชนในพื้นที่ ต.แม่สาย ต.โป่งผา ต.เกาะช้าง ต.เวียงพางคำ และ ต.ศรีเมืองชุม เพิ่มความระมัดระวังและหลีกเลี่ยงการใช้น้ำจากแม่น้ำสายโดยตรง
สำหรับการใช้น้ำ ขอให้หลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายมาใช้สำหรับดื่ม ประกอบอาหาร ทำน้ำแข็ง แปรรูปอาหาร หรือล้างภาชนะ รวมถึงหลีกเลี่ยงการจับสัตว์น้ำจากพื้นที่ได้รับผลกระทบเพื่อนำมาบริโภค จนกว่าจะมีคำแนะนำเพิ่มเติม ส่วนผู้ผลิตน้ำดื่มหรือผู้ใช้น้ำจากแหล่งน้ำดังกล่าว ขอให้เพิ่มความเข้มงวดในกระบวนการปรับปรุงคุณภาพน้ำและตรวจสอบคุณภาพก่อนนำไปใช้หรือจ่ายเข้าสู่ระบบประปา เพื่อป้องกันการปนเปื้อนของโลหะหนักเข้าสู่ร่างกาย
ล่าสุด นายอาวีระ ภัคมาตร์ ผู้อำนวยการสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 มอบหมายให้ น.ส.ปิยนุช ทรวงคำ ผู้อำนวยการส่วนจัดการคุณภาพน้ำ อากาศและเสียง พร้อมเจ้าหน้าที่ สคพ.1 ลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์และเก็บตัวอย่างน้ำผิวดินในพื้นที่ลุ่มน้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ระหว่างวันที่ 26–30 กันยายน 2569 เพื่อดำเนินการตรวจสอบคุณภาพน้ำรอบเดือนกันยายน 2569 หรือครั้งที่ 23
การเก็บตัวอย่างครั้งนี้ครอบคลุมแม่น้ำกก 9 จุด ตั้งแต่บริเวณชายแดนไทย–เมียนมาไปจนถึง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย รวมถึงแม่น้ำสาขาที่ไหลลงแม่น้ำกก ได้แก่ แม่น้ำฝาง แม่น้ำลาว และแม่น้ำกรณ์ ขณะที่แม่น้ำสายเก็บตัวอย่าง 3 จุด แม่น้ำรวก 2 จุด และแม่น้ำโขง 4 จุด ตั้งแต่บริเวณจุดผ่านแดนถาวรสามเหลี่ยมทองคำ อ.เชียงแสน ไปจนถึง ต.เวียง อ.เชียงของ จ.เชียงราย
ตัวอย่างน้ำทั้งหมดถูกส่งไปยังศูนย์ปฏิบัติการวิเคราะห์มลพิษและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมมลพิษ เพื่อตรวจวิเคราะห์คุณภาพ โดยผลการตรวจสามารถติดตามได้ผ่านเว็บไซต์ของสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 และช่องทางของกรมควบคุมมลพิษ ทั้งนี้ ผลการเก็บตัวอย่างครั้งที่ 23 ยังต้องรอการตรวจวิเคราะห์ จึงยังไม่ควรสรุปว่าคุณภาพน้ำรอบล่าสุดมีสารปนเปื้อนในระดับใด
ก่อนหน้านี้ ผลตรวจคุณภาพน้ำครั้งที่ 22 ซึ่งเก็บตัวอย่างระหว่างวันที่ 3–7 สิงหาคม 2569 พบสารหนูเกินมาตรฐานในหลายจุดของแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ขณะที่แม่น้ำสายพบทั้งสารหนูและตะกั่วเกินมาตรฐาน 3 จุดตรวจวัด โดยบ้านหัวฝายพบสารหนู 0.284 มิลลิกรัมต่อลิตร และตะกั่ว 0.266 มิลลิกรัมต่อลิตร สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 พบสารหนู 0.208 มิลลิกรัมต่อลิตร และตะกั่ว 0.193 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วนบ้านป่าซางงามพบสารหนู 0.184 มิลลิกรัมต่อลิตร และตะกั่ว 0.176 มิลลิกรัมต่อลิตร
จากสถานการณ์ดังกล่าว จังหวัดเชียงรายได้ยกระดับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำแม่น้ำสาย โดยมีการหารือร่วมกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งการตรวจคุณภาพน้ำประปา ประปาหมู่บ้าน พืชผักและสัตว์น้ำ ตลอดจนการเฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยง พร้อมเตรียมแนวทางจัดการปัญหาการปนเปื้อนโลหะหนักในพื้นที่เกษตรกรรมลุ่มน้ำ
ทั้งนี้ ประชาชนในพื้นที่ควรติดตามประกาศและคำแนะนำจากหน่วยงานราชการอย่างใกล้ชิด และหลีกเลี่ยงการใช้น้ำจากแม่น้ำสายโดยตรงตามคำแนะนำ จนกว่าจะมีข้อมูลผลตรวจและแนวทางปฏิบัติเพิ่มเติม