25 กันยายน 2569 ชาวบ้านน้ำยวนพัฒนา หมู่ที่ 19 ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ค้านมติ กนช. ไม่เห็นด้วยกับโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน ส่งจดหมายถึงรองนายก นายทรงศักดิ์ ทองศรี ประธานคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.)
จากการประชุมคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) วันที่ 22 กันยายน 2569นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) ครั้งที่ 4/2569 โดยมีนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี พร้อมด้วย นายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เข้าร่วมการประชุม ณ ห้องประชุม 4401 ชั้น 1 ตึกสำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี 1 ทำเนียบรัฐบาล และผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ คณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เห็นชอบดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน จังหวัดพะเยา ระยะเวลาดำเนินโครงการ 6 ปี (2571-2576) วงเงินงบประมาณ 2,600 ล้านบาท โดยให้กรมชลประทานดำเนินการตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง
ชาวบ้านตัวแทนคณะกรรมการกลุ่มอนุรักษ์ลุ่มน้ำยวน กล่าวว่า
ชาวบ้านน้ำยวนพัฒนา หมู่ 19 ขอยืนยันไม่เห็นด้วยกับการดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน เนื่องจากเป็นโครงการเขื่อนน้ำญวน จะส่งผลกระทบโดยตรงต่อประชาชนในหมู่บ้านน้ำยวนพัฒนา หมู่ 19 รวมถึงผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมและสังคมอย่างร้ายแรง
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาการดำเนินการใดๆของกรมชลประทานในพื้นที่ ชาวบ้านบ้านน้ำยวนพัฒนา หมู่ 19 ได้ยืนยันมาโดยตลอดว่าไม่เห็นด้วยกับโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน และยืนยันจะไม่โยกย้ายบ้านเรือน ไม่รับการชดเชยใดๆทั้งสิ้น และขอคัดค้านโครงการต่อไป เพื่อให้มีมติยกเลิกโครงการ ดังนั้นรายงานผลการดำเนินงานตามมติเห็นชอบ การประชุมของคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) ครั้งล่าสุดนี้ เป็นการรับรองรายงานอันเป็นเท็จ เราชาวบ้านบ้านน้ำยวนพัฒนา หมู่ 19 ขอยืนยันไม่เห็นด้วยกับการดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน
คณะกรรมการกลุ่มอนุรักษ์ลุ่มน้ำยวน บ้านน้ำยวนพัฒนา หมู่ 19 ขอเรียนถึง นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี ประธานคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เพื่อขอแสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยกับมีมติที่ประชุมเห็นชอบดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน ครั้งล่าสุด
ข้อเรียกร้อง
1.ชาวบ้านน้ำยวนพัฒนา หมู่ 19 ไม่เห็นด้วยกับโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน
2.คัดค้านมติรับรอง เห็นชอบดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน ของคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เนื่องด้วยเห็นว่า คณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.)
ตามที่คณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) ได้มีมติเห็นชอบการดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวนนั้น ชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำยวนขอคัดค้านมติการรับรองดังกล่าว เนื่องจากพบว่าเกิดความบกพร่องของกระบวนการรับฟังความคิดเห็น และการละเลยเสียงสะท้อนที่แท้จริงของคนในพื้นที่
2.1. การได้รับข้อมูลเพียงด้านเดียวจากหน่วยงานรัฐ
การพิจารณาและมีมติของ กนช. อยู่บนพื้นฐานข้อมูลที่ได้รับเพียงด้านเดียวจากกรมชลประทาน โดยขาดกระบวนการตรวจสอบความถูกต้อง รอบด้าน และปราศจากการรับฟังข้อมูลรอบด้านจากภาคประชาชนผู้ได้รับผลกระทบโดยตรง ทำให้การประเมินความคุ้มค่าและผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม สังคม และวิถีชีวิตมีความคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริงอย่างมาก
2.2. ความโปร่งใสในกระบวนการมีส่วนร่วม
กระบวนการมีส่วนร่วมที่ผ่านมา สำนักงานชลประทานจังหวัดพะเยาได้จัดประชุมหารือในประเด็นการออกแบบลดสันเขื่อน แต่กลับ ไม่มีการแจกเอกสารรายงานหรือเอกสารประกอบการประชุม ให้ชาวบ้านได้ศึกษาล่วงหน้าหรือไม่ได้รับทราบข้อมูลทางเทคนิคอย่างเพียงพอ อีกทั้งยังไม่มีการชี้แจงรายละเอียดหรือผลกระทบที่จะเกิดขึ้นอย่างโปร่งใส หลังมีการหารือเรื่องการลดขนาดเขื่อนรวมถึงรายงานผลกระทบฉบับใหม่รวมถึงคำถามที่ยังไม่ได้รับ คือขั้นตอนการดำเนินงานทั้งหมดของกระบวนการรับฟังความเห็น ซึ่งที่ผ่านมาเป็นเพียงการประชุมเพื่อหารือ ไม่ใช่การประชุมที่เป็นมติขั้นตัดสินใจ ทำให้ประชาชนไม่สามารถเข้าใจและตั้งคำถามต่อโครงการได้อย่างแท้จริง
2.3. ชุมชนลุ่มน้ำยวนมีระบบบริหารจัดการน้ำที่มีประสิทธิภาพอยู่แล้ว
ชุมชนในลุ่มน้ำยวนพึ่งพาตนเองได้ดีด้วย ระบบการจัดการน้ำแบบ “เหมืองฝาย” ภูมิปัญญาดั้งเดิม ซึ่งบริหารจัดการร่วมกันในชุมชนและสามารถใช้ประโยชน์ได้ดีอยู่แล้วในปัจจุบัน สิ่งที่ชุมชนต้องการและสอดคล้องกับวิถีชีวิตจริงไม่ใช่การสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่ทำลายระบบนิเวศ แต่เป็น การสนับสนุนงบประมาณเพื่อการบำรุงรักษา ซ่อมแซม และพัฒนาฝายที่มีอยู่ ให้สามารถใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพและยั่งยืนมากกว่า
2.4. การบิดเบือนข้อมูลและการบันทึกความคิดเห็นที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง
กระบวนการรับฟังความเห็นและเวทีชี้แจงต่างๆ ความเห็นที่ผ่านมามีการบิดเบือนข้อมูลข้อเท็จจริง โดยในการประชุมทุกครั้ง ชาวบ้านในพื้นที่ได้แสดงจุดยืนชัดเจนมาโดยตลอดว่า “ไม่เห็นด้วย” กับการดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน แต่กลับถูกบิดเบือนและถูกบันทึกในรายงานทางราชการว่า มีกระบวนการชี้แจงและทำความเข้าใจแล้ว ซึ่งเป็นการขัดต่อเจตนารมณ์ที่แท้จริง และละเมิดสิทธิชุมชนอย่างร้ายแรง
ดังนั้นชุมชนขอคัดค้านมติเห็นชอบดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน และขอให้ กนช. ทบทวนระงับโครงการดังกล่าว รวมถึงเปิดให้มีการตรวจสอบกระบวนการมีส่วนร่วมอย่างโปร่งใสและเป็นธรรมต่อไป
3.ยกเลิกโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำญวน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา