วันก่อนประชุมกับ ศาสตราจารย์ Geoffrey Fong จากมหาวิทยาลัย วอเตออร์ลู แคนาดา ที่เคยทำโครงการสำรวจนโยบายควบคุมยาสูบนานาชาติ ที่มี 30 ประเทศ รวมทั้งประเทศไทยด้วย ระหว่าง ปี 2548 -2555
ศ.Geoffrey Fong ได้พูดถึง ผลการสำรวจในประเทศไทย ที่นำไปสู่การห้ามโชว์ซองบุหรี่ที่ร้านค้าปลีก เมื่อปี 2548
ตั้งแต่เดือนพฤษภาคมช่วงวันไม่สูบบุหรี่โลกปี 2548 ท่านอาจารย์หทัย ชิตานนท์ อดีตรองปลัดกระทรวงสาธารณสุข ก็ปรึกษากันว่า จะขอให้รัฐมนตรีสาธารณสุข ศ.นพ สุชัย เจริญรัตนกุล ประกาศ ห้ามโชว์ซองบุหรี่ที่ร้านขายปลีก โดยอาศัยพรบ. ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ.2535 ที่ห้ามโฆษณาบุหรี่
การตั้งซองบุหรี่ที่ร้ายขายปลีก เป็นการโฆษณา มีบางรัฐในแคนาดา และประเทศไอซ์แลนด์ ได้ห้ามแสดงซองบุหรี่ที่ร้านขาย ( Display ban)แล้ว
อาจารย์หทัย พาพวกเราเข้าพบท่านรัฐมนตรีสุชัย และท่านเห็นด้วยที่จะออกประกาศตามที่อาจารย์หทัยเสนอ
พอดีงานวิจัยจากโครงการสำรวจนโยบายควบคุมยาสูบนานาชาติ ของ ศ.Geoffrey Fong ในเด็กไทยอายุ 13-17 จำนวน 1,000 คน ที่ตอบคำถามว่าพบเห็นการโฆษณาบุหรี่ที่ไหน
พบว่า 28.4% ของเด็กตอบว่า เห็นการโฆษณาบุหรี่ที่ร้านค้าปลีก ขณะที่พบในทีวี 11.7% หนังสือพิมพ์ 10.0% (อินโฟ)
เราได้ให้ ABAC Poll สำรวจความคิดเห็นประชากร 2,057 ราย พบว่า 77.9% สนับสนุนการที่กระทรวงสาธารณสุขจะห้ามโชว์ซองบุหรี่ที่ร้านขาย 13.2%
ไม่เห็นด้วย และ8.9% ไม่มีความเห็น
บริษัทบุหรี่และเครือข่าย คัดค้านการห้ามโชว์ซองบุหรี่ที่จุดขายอย่างสุดฤทธิ์ ขณะที่ภาคีเครือรณรงค์ไม่สูบบุหรี่รวมตัวเคลื่อนไหวสนับสนุนประกาศกระทรวงสาธารณสุขเต็มที่
การเคลื่อนไหวนี้ยังได้รับการสนับสนุนจากสื่อต่างๆอย่างกว้างขวาง
นพ.ณรงค์ สหเมธาพัฒน์ รองอธิบดีกรมควบคุมโรค ออกโรงขอให้สสจ.ทั่วประเทศสนับสนุนและตักเตือน/ลงโทษร้านค้าที่ไม่ปฏิบัติตามกฏหมาย
คุณพินิจ จารุสมบัติ ที่มารับตำแหน่งรมว.สธ ต่อจาก ศ.สุชัย ได้รับแรงกดดันจากเครือข่ายบริษัทบุหรี่ที่ขู่ว่าจะฟ้องศาล หากไม่ยกเลิกประกาศ
คุณพินิจ ท้าให้ฟ้อง และยืนยันไม่ยอมตามข้อเรียกร้องของบริษัทบุหรี่ ที่จะขอผ่อนผันให้โชว์ซองบุหรี่ในร้านดิวตี้ฟรีในสนามบิน คุณพินิจก็ไม่ยอม
สุดท้ายเครือข่ายร้านขายปลีก ออกมาให้ข่าวว่า จะยอมปฏิบัติตามที่กระทรวงสาธารณสุขประกาศ ตามกระแสประชาชน แต่ไม่ยอมรับว่า กฏหมายที่ใช้อยู่ จะบังคับห้ามโชว์ซองบุหรี่ที่ร้านขายได้ เพราะไม่ได้ระบุไว้ชัดเจน
บทบัญญัติว่าด้วยการห้ามโชว์ซองบุหรี่ที่จุดขาย จึงได้รับการบรรจุไว้ในมาตรา 36 พรบ.ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ2560 เพื่อบริษัทบุหรี่ไม่สามารถที่จะบิดพริ้วอีกต่อไป
ขอทิ้งท้ายด้วยการขอบคุณ ตุ๊ก ปิยะพงษ์ ผิวอ่อน ที่ออกมาพูดผ่านหนังสือพิมพ์คมชัดลึก 3 ตุลาคม 2548 ว่า“ผมอยากจะพูดถึงสำนึกของคนไทยที่มีต่อเยาวชน ประชาชนและประเทศชาติ (ร้านขายบุหรี่ที่ยังไม่ปฏิบัติตามกฏหมาย) ไอ้บุหรี่ที่ขายกันอยู่ทุกวันนี้ มันดีตรงไหน ช่วยตอบผมที่เถอะครับ”
ศ.นพ ประกิต วาทีสาธกกิจ 24 กันยายน 2569
อ้างอิง
หน้า 176-77
24 กันยายน 2548 ดีเดย์ ห้ามโชว์ซองบุหรี่ที่ร้านขายปลีก
24 Sep 69