อาหารเป็นหนึ่งในปัจจัยพื้นฐานที่ทุกคนต้องบริโภคในชีวิตประจำวัน แต่ในทุกคำที่เรารับประทาน ความปลอดภัยไม่ได้เริ่มต้นที่จานอาหาร หากเกิดขึ้นตลอดเส้นทางตั้งแต่แหล่งผลิต วัตถุดิบ การเพาะปลูก การนำเข้า การขนส่ง การจัดเก็บ การปรุง ไปจนถึงมือผู้บริโภค ขณะเดียวกัน “อาหารที่ปลอดภัย” ยังต้องควบคู่ไปกับ “อาหารที่ดีต่อสุขภาพ” ด้วย
จากโจทย์ดังกล่าวจึงเกิดเวทีเสวนา “Safe Food Journey เส้นทางอาหารสู่จานเรา” ซึ่งคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา ร่วมกับคณะอนุกรรมาธิการการคุ้มครองผู้บริโภค สภาองค์กรของผู้บริโภค สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มูลนิธิชีววิถี กรุงเทพมหานคร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) คณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และสถานีโทรทัศน์ Thai PBS ได้ร่วมกันจัดขึ้น เพื่อสานพลังทุกภาคส่วนยกระดับความปลอดภัยทางอาหารตลอดห่วงโซ่
ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า การขับเคลื่อนเรื่องอาหารปลอดภัยควรมี 4 กลไกสำคัญ ได้แก่ ระบบข้อมูลและงานวิชาการที่น่าเชื่อถือ การเปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วมเฝ้าระวัง การเชื่อมโยงข้อมูลให้รวดเร็วต่อการจัดการ และการสื่อสารให้ประชาชนรู้เท่าทัน
“ในยุคดิจิทัลที่ข้อมูลด้านสุขภาพและอาหารแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว ประชาชนควรตรวจสอบข้อมูลจากแหล่งที่น่าเชื่อถือก่อนแชร์ ขณะที่หน่วยงานรัฐและสื่อมวลชนควรมีบทบาทในการตรวจสอบข้อเท็จจริง เพื่อรับมือข้อมูลเท็จและเนื้อหาที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI”
ทั้งนี้ ผลสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567-2568 พบว่า คนวัยทำงานมีภาวะอ้วน 45% ความดันโลหิตสูง 29.5% และเบาหวาน 10.6% ขณะที่คนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป บริโภคผักและผลไม้เฉลี่ย 373.69 กรัมต่อวัน โดยมีเพียง 36.5% ที่บริโภคได้ถึง 400 กรัม และบริโภคโซเดียมเฉลี่ยสูงถึง 3,650 มิลลิกรัมต่อวัน สูงกว่าปริมาณแนะนำที่ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม
น.ส.ปรกชล อู๋ทรัพย์ ผู้อำนวยการมูลนิธิชีววิถี กล่าวว่า สสส. และภาคีเครือข่ายเดินหน้าพัฒนาระบบเฝ้าระวังอาหารปลอดภัยแบบมีส่วนร่วม โดยมีพื้นที่ต้นแบบในนครสวรรค์ มหาสารคาม และยโสธร พร้อมพัฒนาหลักสูตร Citizen Science หรือ “นักสืบอาหาร” ให้ประชาชนสามารถเฝ้าระวังและสื่อสารความเสี่ยงได้อย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ ยังพัฒนา Thai Rapid Alert System for Food Safety หรือ Thai-RASFS เพื่อเชื่อมข้อมูลจากพื้นที่กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เวที “Safe Food Journey เส้นทางอาหารสู่จานเรา” จึงมุ่งสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อเปลี่ยนอาหารปลอดภัยจากเรื่องของการกำกับดูแลเฉพาะจุด สู่การเป็นระบบของประเทศ พร้อมทำให้อาหารที่ปลอดภัยและดีต่อสุขภาพเป็นทางเลือกที่ประชาชนเข้าถึงได้ง่ายในชีวิตประจำวัน