ต้องรู้ ข้าราชการไม่ได้ขึ้นเงินเดือน 2 ครั้ง ถูกไล่ออกจริงไหม?Legacyไขข้อสงสัย ข้าราชการไม่ได้เลื่อนเงินเดือน 2 รอบติดต่อกัน จะต้องพ้นจากราชการทันทีหรือไม่
ท่ามกลางกระแสถกเถียงเรื่องการ “ฟรีซเงินเดือนข้าราชการ” ต่อมามีคอมเมนต์มาบอกว่า หากข้าราชการไม่ได้รับการขึ้นเงินเดือนติดต่อกัน 2 ครั้ง จะถูกไล่ออกจากราชการ เป็นเรื่องจริงหรือมั่ว
ข้าราชการขึ้นเงินเดือนปีละกี่ครั้ง
ตามกฎ ก.พ. ว่าด้วยการเลื่อนเงินเดือน พ.ศ. 2552 ข้าราชการพลเรือนสามัญจะได้รับการพิจารณาเลื่อนเงินเดือนตามปกติปีละ 2 ครั้ง ได้แก่
วันที่ 1 เมษายน สำหรับผลการปฏิบัติงานช่วงครึ่งปีแรก
วันที่ 1 ตุลาคม สำหรับผลการปฏิบัติงานช่วงครึ่งปีหลัง
ผู้ที่มีสิทธิได้รับการพิจารณาต้องมีผลประเมินไม่ต่ำกว่าระดับ “พอใช้” หรือได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 รวมถึงต้องผ่านเงื่อนไขเรื่องวินัย การลา การขาดราชการ และระยะเวลาปฏิบัติงานตามที่กำหนด
ดังนั้น การไม่ได้เลื่อนเงินเดือนอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น คะแนนประเมินต่ำกว่าเกณฑ์ ถูกลงโทษทางวินัย ขาดราชการ ลาหรือมาทำงานสายเกินเกณฑ์ ตลอดจนมีระยะเวลาปฏิบัติงานไม่ครบตามเงื่อนไข
กฎยังกำหนดให้ผู้บังคับบัญชาแจ้งเหตุผลแก่ข้าราชการเป็นรายบุคคล หากไม่ได้รับการเลื่อนเงินเดือนในรอบนั้น
ไม่ได้ขึ้นเงินเดือน 2 ครั้ง แบบใดเสี่ยงถูกให้ออก
กรณีที่อาจนำไปสู่การให้ออกจากราชการ ไม่ได้พิจารณาจากจำนวนครั้งที่เงินเดือนไม่ขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเกิดจาก ผลการปฏิบัติราชการต่ำกว่าระดับที่ทางราชการพอใจ
กระบวนการตามกฎ ก.พ. มีขั้นตอนสำคัญดังนี้
ข้าราชการได้รับผลประเมินอยู่ในระดับที่ต้องพัฒนาปรับปรุงตนเอง
ผู้บังคับบัญชาต้องแจ้งผลประเมิน พร้อมให้ข้าราชการลงลายมือชื่อรับทราบ
ผู้บังคับบัญชาและข้าราชการต้องร่วมกันจัดทำ “คำมั่นในการพัฒนาปรับปรุงตนเอง” โดยกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนสำหรับการประเมินครั้งต่อไป
หากการประเมินรอบถัดไปยังไม่ผ่านเป้าหมาย ผู้บังคับบัญชาต้องรายงานต่อผู้มีอำนาจสั่งบรรจุ
หลังได้รับรายงาน ผู้มีอำนาจสามารถเลือกให้โอกาสพัฒนาตนเองอีกครั้ง หรือสั่งให้ออกจากราชการได้ ส่วนกระบวนการประเมินและพัฒนาปรับปรุงตนเองต้องใช้เวลาไม่เกิน 3 รอบการประเมิน
จึงอาจเกิดกรณีที่ข้าราชการมีผลประเมินต่ำกว่าเกณฑ์ 2 รอบ และถูกสั่งให้ออกจากราชการได้ แต่ไม่ใช่กฎตายตัวว่า “เงินเดือนไม่ขึ้นครบ 2 ครั้งแล้วออกทันที” เพราะผู้มีอำนาจยังต้องพิจารณาผลประเมิน คำมั่นพัฒนาตนเอง และข้อเท็จจริงของแต่ละบุคคล
“ให้ออก” ไม่เหมือน “ไล่ออก”
คำว่า “ไล่ออก” เป็นโทษทางวินัยสำหรับผู้กระทำผิดวินัยอย่างร้ายแรง ส่วนการพ้นจากราชการเพราะไม่สามารถทำงานให้ได้ตามมาตรฐาน เป็นการ “สั่งให้ออกจากราชการ” ตามมาตรา 110 (5) แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2551
กฎ ก.พ. ระบุว่า ผู้ถูกสั่งให้ออกด้วยเหตุผลงานต่ำกว่ามาตรฐานเป็นการออกเพื่อรับบำเหน็จบำนาญเหตุทดแทนตามเงื่อนไขของกฎหมาย ขณะที่โทษทางวินัยมี 5 ระดับ ได้แก่ ภาคทัณฑ์ ตัดเงินเดือน ลดเงินเดือน ปลดออก และไล่ออก
หากข้าราชการเห็นว่าคำสั่งให้ออกไม่เป็นธรรม สามารถยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม หรือ ก.พ.ค. ภายใน 30 วัน นับจากวันที่ทราบหรือถือว่าทราบคำสั่ง
หากรัฐบาลฟรีซเงินเดือน จะถูกให้ออกหรือไม่
หากในอนาคตรัฐออกมาตรการระงับการเลื่อนเงินเดือนเป็นการทั่วไปเพื่อควบคุมรายจ่าย มาตรการดังกล่าวย่อมแตกต่างจากการไม่เลื่อนเงินเดือนเพราะบุคคลนั้นได้คะแนนประเมินต่ำกว่าร้อยละ 60
เมื่ออ่านกฎทั้งสองฉบับประกอบกัน จึงตีความได้ว่า การฟรีซเงินเดือนเชิงนโยบายไม่ควรทำให้ข้าราชการเข้าสู่กระบวนการให้ออกเพราะผลงานต่ำโดยอัตโนมัติ เนื่องจากการสั่งให้ออกตามกฎ ก.พ. ต้องอาศัยผลการปฏิบัติราชการของแต่ละคนเป็นหลัก พร้อมผ่านกระบวนการพัฒนาและประเมินซ้ำตามขั้นตอน
อย่างไรก็ตาม หลักเกณฑ์ข้างต้นใช้กับ “ข้าราชการพลเรือนสามัญ” ส่วนครู ตำรวจ ทหาร ข้าราชการท้องถิ่น และเจ้าหน้าที่รัฐประเภทอื่น อาจอยู่ภายใต้กฎหมายหรือระเบียบเฉพาะของแต่ละองค์กร
สรุปที่ว่า “ข้าราชการไม่ได้ขึ้นเงินเดือน 2 ครั้งจะถูกไล่ออก”
เป็นถ้อยคำที่รวบรัดเกินไป ข้อเท็จจริงคือ หากผลประเมินต่ำกว่ามาตรฐาน ข้าราชการอาจไม่ได้เลื่อนเงินเดือนและต้องเข้าสู่กระบวนการพัฒนาปรับปรุงตนเอง หากประเมินครั้งต่อไปแล้วยังไม่ผ่าน ผู้มีอำนาจจึงจะพิจารณาว่าให้โอกาสอีกครั้งหรือสั่งให้ออกจากราชการ
จึงไม่ใช่การไล่ออกทันที และไม่ใช่ว่าการไม่ได้ขึ้นเงินเดือนทุกกรณีจะทำให้ข้าราชการต้องพ้นจากตำแหน่ง
แหล่งอ้างอิง
สำนักงาน ก.พ. กฎ ก.พ. ว่าด้วยการเลื่อนเงินเดือน พ.ศ. 2552
สำนักงาน ก.พ. กฎ ก.พ. ว่าด้วยการสั่งให้ข้าราชการพลเรือนสามัญออกจากราชการ กรณีไม่สามารถปฏิบัติราชการให้มีประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผล พ.ศ. 2552
สำนักงาน ก.พ. หนังสือเวียน ว 4/2567 เรื่องการจัดทำคำมั่นในการพัฒนาปรับปรุงตนเอง
ฝันสลาย! สาวสอบข้าราชการได้ที่ 1 เจอโศกนาฏกรรมดับสลด หลังเริ่มงาน 4 วัน
เงินเดือนข้าราชการ กันยายน 2569 เช็ก 2 กลุ่มได้ไม่พร้อมกั
ดร.อ๊ก ค้านฟรีซเงินเดือนข้าราชการ ชี้เสี่ยงคนเก่งสมองไหล
โพสต์ ต้องรู้ ข้าราชการไม่ได้ขึ้นเงินเดือน 2 ครั้ง ถูกไล่ออกจริงไหม? ปรากฏครั้งแรกใน Thaiger ข่าวประเทศไทย