ไทยเสี่ยงรับต่อ? วิกฤตควันพิษอินโดฯ ลามอาเซียน มาเลย์-ฟิลิปปินส์โดนแล้ว

ไทยเสี่ยงรับต่อ? วิกฤตควันพิษอินโดฯ ลามอาเซียน มาเลย์-ฟิลิปปินส์โดนแล้ว

ไฟป่าอินโดนีเซียบีบเด็ก 1.43 ล้านคนเรียนออนไลน์ หมอกควันข้ามแดนกระทบมาเลเซียและฟิลิปปินส์ CAMS คาดอาจถึงภาคใต้ไทย กัมพูชา และเวียดนาม

วิกฤตไฟป่าและไฟไหม้พื้นที่พรุในอินโดนีเซียกำลังส่งผลกระทบข้ามพรมแดนไปหลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ล่าสุดมาเลเซียเผชิญคุณภาพอากาศระดับอันตรายในหลายพื้นที่ ขณะที่ฟิลิปปินส์พบหมอกควันและ PM2.5 สูงจนบางโรงเรียนต้องหยุดเรียนในห้องเรียน

อินโดนีเซียได้รับผลกระทบหนักที่สุด รัฐบาลเปิดเผยเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2569 ว่า นักเรียนประมาณ 1.43 ล้านคน จาก 12,874 โรงเรียนใน 6 จังหวัด ต้องเปลี่ยนไปเรียนทางไกล หลังควันจากไฟป่าทำให้คุณภาพอากาศลดลงอย่างรุนแรง ในจำนวนนี้ประมาณ 1.1 ล้านคนอยู่ในจังหวัดกาลีมันตันตะวันตก

พื้นที่ที่ใช้มาตรการเรียนออนไลน์ประกอบด้วยรีเยา จัมบี สุมาตราใต้ กาลีมันตันตะวันตก กาลีมันตันกลาง และกาลีมันตันใต้ โรงเรียนเริ่มใช้มาตรการตั้งแต่วันที่ 31 สิงหาคมถึง 4 กันยายน และจะประเมินสถานการณ์ทุก 3 วัน

สถานการณ์รุนแรงเป็นพิเศษในกาลีมันตันตะวันตก เขต Southeast Pontianak วัดดัชนีมลพิษได้ถึง 1,023 เมื่อวันที่ 2 กันยายน ขณะที่ระบบของอินโดนีเซียจัดค่ามากกว่า 300 อยู่ในระดับอันตราย

รัฐบาลอินโดนีเซียระดมกำลังเจ้าหน้าที่ เครื่องบินทิ้งน้ำ และปฏิบัติการดัดแปรสภาพอากาศเพื่อควบคุมไฟ กระทรวงป่าไม้เตือนว่าเดือนกันยายนอาจรับมือยากขึ้น เพราะเอลนีโญทำให้อากาศร้อนและแห้ง ขณะที่เจ้าหน้าที่ระบุว่ากิจกรรมของมนุษย์ยังเป็นสาเหตุสำคัญของไฟจำนวนมาก

หมอกควันเคลื่อนจากกาลีมันตันเข้าสู่มาเลเซีย โดยเฉพาะรัฐซาราวัก วันที่ 1 กันยายน สถานีตรวจวัด 6 แห่งพบดัชนีมลพิษทางอากาศ หรือ API ระดับอันตราย Serian สูงสุด 408 ตามด้วย Kuching 407, Samarahan 372, Sri Aman 361, Sarikei 333 และ Sibu 309

สถานการณ์วันที่ 2 กันยายนดีขึ้นบางส่วน แต่ยังมี 3 พื้นที่อยู่ในระดับอันตราย ได้แก่ Serian 320, Kuching 318 และ Samarahan 302 ส่วน Sibu, Sarikei, Mukah, Bintulu และ Sri Aman ยังอยู่ระดับไม่ดีต่อสุขภาพอย่างมาก

กระทรวงสาธารณสุขมาเลเซียติดตามผู้ป่วยที่อาจเกี่ยวข้องกับหมอกควันอย่างใกล้ชิด ในซาราวักพบผู้ป่วยติดเชื้อทางเดินหายใจเฉียบพลันเฉลี่ยเพิ่มจากประมาณ 1,717 เป็น 1,752 รายต่อสัปดาห์ ส่วนเยื่อบุตาอักเสบเพิ่มจากประมาณ 17 เป็น 21 รายต่อสัปดาห์ ขณะที่ผู้ป่วยโรคหอบหืดยังทรงตัว

ฟิลิปปินส์เป็นอีกประเทศที่รับผลกระทบ กรมสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติฟิลิปปินส์ หรือ DENR-EMB ระบุว่า หมอกควันที่ปกคลุมหลายพื้นที่เชื่อมโยงกับควันและฝุ่นข้ามพรมแดนจากไฟในกาลีมันตัน ซึ่งถูกลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดเข้าสู่ประเทศ

วันที่ 1 กันยายน กรุงมะนิลาและพื้นที่ใกล้เคียงมีคุณภาพอากาศแย่ลง บางจุดใน Quezon City, Las Piñas และ Parañaque วัดดัชนี PM2.5 ได้มากกว่า 200 อยู่ในระดับที่ฟิลิปปินส์เรียกว่า Acutely Unhealthy รัฐบาลเมือง Quezon City จึงระงับการเรียนในห้องเรียนของโรงเรียนรัฐบาลและเปลี่ยนไปใช้รูปแบบการเรียนทางเลือก

เช้าวันที่ 2 กันยายน สถานีตรวจวัด 7 จุดใน Metro Manila ยังพบ AQI จาก PM2.5 ระหว่าง 101 ถึง 139 โดย Makati สูงสุดที่ 139 ก่อนคุณภาพอากาศหลายพื้นที่เริ่มดีขึ้นในช่วงสาย

ศูนย์อุตุนิยมวิทยาเฉพาะทางอาเซียน หรือ ASMC ยกระดับสถานการณ์หมอกควันในอาเซียนตอนใต้เป็น Alert Level 3 ตั้งแต่วันที่ 26 สิงหาคม ซึ่งหมายถึงมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดหมอกควันข้ามพรมแดนรุนแรง หลังดาวเทียมพบกลุ่มควันปานกลางถึงหนาแน่นจากกาลีมันตันและสุมาตรา

ข้อมูลล่าสุดของ ASMC ยังพบกลุ่มควันข้ามพรมแดนระดับปานกลางถึงหนาแน่นปกคลุมพื้นที่ตอนเหนือของเกาะบอร์เนียว รวมถึงพื้นที่ตะวันตกเฉียงใต้ ตะวันตก และตอนกลางของฟิลิปปินส์ ขณะที่หลายสถานีในกาลีมันตัน สุมาตรา ซาบาห์ และซาราวักวัดคุณภาพอากาศตั้งแต่ระดับไม่ดีต่อสุขภาพถึงอันตราย

สถานการณ์อาจยังไม่หยุดอยู่ที่มาเลเซียและฟิลิปปินส์ มาร์ก พาร์ริงตัน นักวิทยาศาสตร์อาวุโสของ Copernicus Atmosphere Monitoring Service หรือ CAMS ระบุว่า แบบจำลองพยากรณ์คาดว่าหมอกควันอาจเคลื่อนไปถึง ภาคใต้ของประเทศไทย กัมพูชา และเวียดนาม หากไฟยังปล่อยมลพิษเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในเดือนกันยายนถึงตุลาคม ผลกระทบต่อคุณภาพอากาศอาจยืดเยื้อหลายสัปดาห์

สำหรับประเทศไทย กรมควบคุมมลพิษเริ่มเฝ้าระวังหมอกควันข้ามพรมแดนในภาคใต้ตั้งแต่วันที่ 26 สิงหาคม โดยจับตา นราธิวาส ปัตตานี และยะลา เป็นพิเศษ หลังทิศทางลมมีโอกาสพัดมวลควันขึ้นมาถึงพื้นที่ชายแดนไทย

ข้อมูลดาวเทียม GISTDA วันที่ 24 สิงหาคมพบจุดความร้อนในอินโดนีเซีย 5,122 จุด ขณะที่ไทยพบเพียง 4 จุด อย่างไรก็ตาม กรมควบคุมมลพิษระบุในเวลานั้นว่า คุณภาพอากาศในภาคใต้ของไทยยังอยู่ในระดับปลอดภัย เนื่องจากหลายพื้นที่มีฝนช่วยลดการสะสมของฝุ่น

จนถึงข้อมูลที่ตรวจสอบล่าสุด ยังไม่มีการยืนยันว่าหมอกควันระลอกที่กระทบมาเลเซียและฟิลิปปินส์ได้เข้าปกคลุมประเทศไทยแล้ว การคาดการณ์ของ CAMS หมายถึงความเสี่ยงในช่วงถัดไป ประชาชนในภาคใต้จึงควรติดตามค่า PM2.5 ทิศทางลม และประกาศจากกรมควบคุมมลพิษอย่างต่อเนื่อง

- ควันไฟป่าอินโด กระทบหนัก มาเลย์ต้องปิดโรงเรียนนับร้อย

- หมอกควันอินโดพัดปกคลุมภาคใต้ตอนล่างและภูเก็ต

- แจ้งเตือนฝุ่นควันภาคใต้ หาดใหญ่ PM2.5 เกินค่ามาตรฐาน

- Reuters: Wildfire haze forces 1.4 million Indonesian students into remote learning

- ASEAN Specialized Meteorological Centre: Alert Level 3 for Southern ASEAN

- ASMC: สถานการณ์หมอกควันอาเซียนล่าสุด

- Philippine Information Agency: DENR-EMB เตือนผลกระทบหมอกควันอินโดนีเซีย

- Bernama: 6 พื้นที่ซาราวักมี API ระดับอันตราย

- Asia News Network / The Jakarta Post: CAMS คาดควันอาจถึงไทย กัมพูชา และเวียดนาม

- รัฐบาลไทย: กรมควบคุมมลพิษเฝ้าระวังหมอกควันภาคใต้