ศบส.5 คือใคร? สรุปหน้าที่หน่วยงานตรวจศูนย์ดูแล หลังดราม่ากรงขังแม่ภัทร
ไขข้อข้องใจ ศบส.5 มีหน้าที่อะไร หลังโหนกระแสยิงคำถามตรงปมตรวจศูนย์กาญจนบุรี อธิบดี สบส. รับเห็นกรงเหล็กตั้งแต่ก้าวแรก นำไปสู่การตั้งคำถามถึงมาตรฐานการตรวจติดตามก่อนหน้านี้
ชื่อ ศบส.5 ถูกพูดถึงอย่างมากจากกรณีตรวจสอบศูนย์ดูแลผู้สูงอายุในอำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี หลังรายการโหนกระแสวันที่ 7 ตุลาคม 2569 ตั้งคำถามถึงการตรวจมาตรฐานสถานที่ในอดีต ขณะที่ผลตรวจล่าสุดของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพพบข้อบกพร่องหลายรายการ ทั้งจำนวนเตียงเกินใบอนุญาต การขยายพื้นที่ให้บริการ และการดัดแปลงห้องกับเตียงด้วยโครงเหล็ก
ประเด็นยิ่งได้รับความสนใจเมื่อ หนุ่ม กรรชัย กำเนิดพลอย ต่อสายถึง นพ.ภูวเดช สุระโคตร อธิบดีกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ หรือ สบส. ในรายการ และถามตรง ๆ ว่า ตอนลงพื้นที่ตรวจศูนย์แห่งนี้เห็นกรงเหล็กกับลวดหนามหรือไม่ นพ.ภูวเดชตอบว่าเห็นตั้งแต่ก้าวแรกที่เข้าไปในพื้นที่
คำตอบของอธิบดีทำให้เกิดคำถามตามมาว่า ศบส.5 คือหน่วยงานอะไร มีหน้าที่ตรวจสถานประกอบการลักษณะนี้อย่างไร และเหตุใดการตรวจในอดีตจึงกลายเป็นประเด็นที่ต้องกลับมาตรวจสอบอีกครั้ง
ศบส.5 คืออะไร
ศบส.5 ย่อมาจาก “ศูนย์สนับสนุนบริการสุขภาพที่ 5” หรือ Regional Health Service Support Center 5 เป็นหน่วยงานส่วนภูมิภาคในสังกัดกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานตั้งอยู่ที่จังหวัดราชบุรี
ศูนย์รับผิดชอบพื้นที่ 8 จังหวัด ได้แก่ ราชบุรี กาญจนบุรี สุพรรณบุรี นครปฐม สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ ดังนั้น สถานประกอบการเพื่อสุขภาพในจังหวัดกาญจนบุรีจึงอยู่ในพื้นที่รับผิดชอบของ ศบส.5
ชื่อหน่วยงานนี้ไม่ควรสับสนกับ “กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ” ซึ่งย่อว่า สบส. เพราะ สบส.เป็นหน่วยงานระดับกรม ส่วน ศบส.5 เป็นศูนย์ระดับพื้นที่ในสังกัดกรม และไม่ใช่หน่วยงานเดียวกับสำนักงานเขตสุขภาพที่ 5 ซึ่งทำหน้าที่บริหารระบบบริการสุขภาพอีกส่วนหนึ่งของกระทรวงสาธารณสุข
ศบส.5 มีหน้าที่อะไร
ภารกิจหลักของ ศบส.5 คือคุ้มครองผู้บริโภคด้านระบบบริการสุขภาพ และกำกับให้สถานพยาบาลกับสถานประกอบการเพื่อสุขภาพในพื้นที่เป็นไปตามมาตรฐานที่กฎหมายกำหนด
งานของศูนย์ครอบคลุมการดำเนินการตามกฎหมายที่อยู่ในความรับผิดชอบของกรม การตรวจและยกระดับมาตรฐานสถานพยาบาลและสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ งานอนุญาตและขึ้นทะเบียนตามภารกิจของกรม รวมถึงการติดตามสถานประกอบการหลังได้รับใบอนุญาตแล้ว
นอกจากนี้ ศบส.5 ยังมีภารกิจด้านอาคารและสภาพแวดล้อม วิศวกรรมการแพทย์ สุขศึกษาและสุขภาพภาคประชาชน รวมถึงการสร้างเครือข่ายคุ้มครองผู้บริโภคด้านบริการสุขภาพ
ทำไม ศบส.5 ถึงเกี่ยวข้องกับเนอร์สซิ่งโฮม
กิจการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิงอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 หลังมีกฎกระทรวงปี 2563 กำหนดให้กิจการประเภทนี้เป็นสถานประกอบการเพื่อสุขภาพที่ต้องอยู่ภายใต้การอนุญาตและกำกับมาตรฐานของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ
มาตรฐานไม่ได้พิจารณาเพียงว่ามีใบอนุญาตหรือไม่ แต่ครอบคลุมสถานที่ ความปลอดภัย การให้บริการ บุคลากร พื้นที่ใช้งาน และเงื่อนไขอื่นตามประเภทกิจการ เมื่อได้รับใบอนุญาตแล้ว เจ้าหน้าที่ยังสามารถตรวจติดตามเพื่อดูว่าสถานประกอบการยังทำตามเงื่อนไขที่ได้รับอนุญาตอยู่หรือไม่
นี่คือเหตุผลที่ ศบส.5 มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับศูนย์ดูแลผู้สูงอายุในอำเภอท่าม่วง เพราะสถานที่ตั้งอยู่ในจังหวัดกาญจนบุรีและอยู่ในเขตรับผิดชอบของศูนย์
คำถามใหญ่ หลังอธิบดี สบส.บอกเห็นกรงตั้งแต่ก้าวแรก
ในรายการโหนกระแสวันที่ 7 ตุลาคม มีการย้อนถึงข้อมูลว่าหน่วยงานเคยเข้าตรวจศูนย์แห่งนี้มาก่อน โดยผู้ร่วมรายการตั้งคำถามว่าเหตุใดการตรวจครั้งก่อนจึงไม่พบเตียงที่มีโครงเหล็กครอบ ขณะที่ฝ่ายผู้ประกอบการยืนยันมาโดยตลอดว่าเคยผ่านการตรวจจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เมื่อกรรชัยถามอธิบดี สบส.ว่าการลงพื้นที่ล่าสุดเห็นกรงเหล็กและลวดหนามหรือไม่ คำตอบว่า “เห็นตั้งแต่ก้าวแรก” ทำให้ประเด็นการตรวจติดตามในอดีตถูกจับตามองมากขึ้น เพราะสิ่งที่เห็นได้ทันทีในการตรวจครั้งล่าสุดกลับเป็นสิ่งที่สังคมกำลังตั้งคำถามว่าปรากฏอยู่ในช่วงการตรวจครั้งก่อนหรือไม่
อย่างไรก็ตาม ยังไม่ควรสรุปว่าเจ้าหน้าที่ ศบส.5 ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่หรือช่วยเหลือผู้ประกอบการจากข้อมูลเพียงเท่านี้ การตรวจสอบต้องดูรายงานการตรวจแต่ละครั้ง วันเวลา ภาพถ่าย พื้นที่ที่เข้าตรวจ รายชื่อผู้ตรวจ และสภาพสถานที่ในขณะนั้น รวมถึงต้องพิสูจน์ว่าสภาพศูนย์ในวันตรวจครั้งก่อนเหมือนกับวันที่เกิดเรื่องหรือไม่
ข้อสงสัยที่มีการพูดถึงในรายการว่าอาจมีการเคลื่อนย้ายเตียงหรือจัดพื้นที่ก่อนเจ้าหน้าที่เข้าตรวจยังไม่มีหลักฐานยืนยัน จึงต้องถือเป็นข้อสงสัยที่รอการตรวจสอบ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่พิสูจน์แล้ว
ผลตรวจล่าสุดพบอะไร
วันที่ 6 ตุลาคม นพ.ภูวเดชนำเจ้าหน้าที่ สบส.ร่วมตรวจสถานที่อย่างละเอียด ผลตรวจพบว่าศูนย์ได้รับอนุญาตไว้ 50 เตียง แต่พบเตียงจริง 129 เตียง ส่วนพื้นที่ให้บริการที่ได้รับอนุญาต 1,600 ตารางเมตร ขยายเป็น 4,641 ตารางเมตร
เจ้าหน้าที่ยังพบห้องลูกกรงที่ล็อกจากด้านนอก ลวดหนามหีบเพลง และเตียงที่ดัดแปลงเพิ่มโครงเหล็ก รวมถึงข้อบกพร่องด้านสถานที่และสุขาภิบาล เช่น ระบบบำบัดน้ำเสีย พื้นห้องน้ำแตกร้าว จุดพักขยะ พื้นต่างระดับ และพื้นที่เตรียมอาหารที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน
ผลตรวจชุดนี้ยืนยันได้ว่ามีหลายส่วนของสถานประกอบการไม่ตรงกับที่ได้รับอนุญาต แต่ยังเป็นคนละเรื่องกับคำกล่าวหาว่ามีเจ้าหน้าที่รัฐละเว้นหน้าที่หรือมีการจัดฉากหลบการตรวจ ซึ่งต้องมีการตรวจสอบหลักฐานเพิ่มเติมก่อนสรุป
จากนี้ต้องจับตาอะไร
ประเด็นต่อจากนี้มีสองส่วน ส่วนแรกคือการดำเนินการของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพต่อศูนย์ หลังพบจำนวนเตียง พื้นที่ และรูปแบบบริการบางส่วนไม่ตรงกับเงื่อนไขที่ได้รับอนุญาต ซึ่งอาจนำไปสู่คำสั่งแก้ไข พักใช้ หรือเพิกถอนใบอนุญาตตามผลการพิจารณา
ส่วนที่สองคือคำถามเรื่องการตรวจในอดีต หากหน่วยงานต้องการคลายข้อสงสัยของสังคม จำเป็นต้องอธิบายให้ชัดว่า ศบส.5 เข้าตรวจเมื่อใด ตรวจพื้นที่ใด พบอะไร และมีบันทึกหรือภาพถ่ายประกอบอย่างไร เพื่อเปรียบเทียบกับสภาพที่เจ้าหน้าที่พบในเดือนตุลาคม 2569
สรุปให้สั้นที่สุด ศบส.5 คือหน่วยงานของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพที่รับผิดชอบกำกับมาตรฐานบริการสุขภาพใน 8 จังหวัด รวมกาญจนบุรี ส่วนเหตุที่ชื่อหน่วยงานถูกจับตามองในเวลานี้ เกิดจากคำถามว่ากระบวนการตรวจติดตามที่ผ่านมาเห็นและจัดการกับสภาพสถานที่ที่กำลังเป็นข่าวอย่างไร ไม่ใช่เพียงคำถามว่าศูนย์มีใบอนุญาตหรือไม่
- เนอร์สซิ่งโฮม หรือคุก? อดีตผู้พักแฉมี “แดนแรกรับ” บุหรี่ของต้องห้าม ขาใหญ่คุมห้อง
- สรุปดราม่าศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ แม่วัย 63 ร้องถูกขัง 2 ปีครึ่ง CIB บุกตรวจพบห้อง เตียงติดลูกกรง
- แม่ภัทรชี้ ‘ห้องหมายเลข 2’ ทำตำหนิที่น็อต ยันถูกขัง 11 เดือน ไร้ส้วม ขับถ่ายใส่ถัง