แม้หลายพื้นที่ของประเทศกำลังเผชิญน้ำท่วม แต่ที่อำเภอแวงใหญ่ จังหวัดขอนแก่น กลับยังแล้งวิกฤต ชาวบ้านนับร้อยคนจึงรื้อฟื้นประเพณีแห่นางแมวขอฝนที่ไม่ได้จัดมาหลายสิบปี โดยใช้ตุ๊กตาแมวและตุ๊กตาโดราเอมอนแทนแมวจริง หวังให้ฝนตกลงมาช่วยชีวิตต้นข้าวที่กำลังเหี่ยวแห้ง
เมื่อวันที่ 4 ส.ค. 2569 ชาวบ้านตำบลคอนฉิม อำเภอแวงใหญ่ จังหวัดขอนแก่น กว่า 100 คน พร้อมใจกันจัดพิธีแห่นางแมวขอฝน หลังพื้นที่ประสบปัญหาฝนทิ้งช่วงยาวนานกว่า 2 เดือน ส่งผลให้ต้นข้าวเริ่มเหี่ยวแห้งและเสี่ยงยืนต้นตายเป็นบริเวณกว้าง โดยปีนี้ใช้ตุ๊กตาแมวและตุ๊กตาโดราเอมอนใส่กรงแทนแมวจริง
ก่อนแห่ไปรอบหมู่บ้านเป็นระยะทางกว่า 3 กิโลเมตร พร้อมให้ชาวบ้านสาดน้ำตามความเชื่อโบราณ และนำสวิง ไซดักปลา ข้องไม้ไผ่ใส่ปลา รวมทั้งเครื่องมือการเกษตรร่วมในขบวน เพื่อขอให้ฝนตกลงมาบรรเทาความเดือดร้อน
นายชัยวัฒน์ ดอกไม้งาม นายกองค์การบริหารส่วนตำบลคอนฉิม กล่าวว่าปีนี้พื้นที่อำเภอแวงใหญ่แทบไม่มีฝนตก มีเพียงฝนปรอยเป็นครั้งคราว ไม่เพียงพอต่อการทำนา ชาวนาหลายรายหว่านข้าวแล้วถึง 3 รอบแต่เมล็ดข้าวไม่งอก เพราะดินขาดความชื้นและแข็งตัว ทำให้ต้นข้าวไม่สามารถเจริญเติบโตได้ ก่อนหน้านี้ประสานขอความช่วยเหลือไปยังกรมฝนหลวงและการบินเกษตร แต่ยังไม่สามารถปฏิบัติการได้ เนื่องจากสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย ขณะที่พื้นที่อำเภอแวงใหญ่ต้องพึ่งพาน้ำฝนเป็นหลักและไม่มีระบบชลประทานรองรับ
แม้เข้าสู่เดือนสิงหาคมหลายจังหวัดจะเผชิญสถานการณ์น้ำท่วม แต่อำเภอแวงใหญ่กลับยังประสบภัยแล้งอย่างหนัก จึงจัดพิธีแห่นางแมวตามความเชื่อดั้งเดิมควบคู่กับการขอความช่วยเหลือจากภาครัฐ โดยหวังว่าทั้งแนวทางวิทยาศาสตร์และความเชื่อจะช่วยให้ฝนตกลงมาได้
ขณะเดียวกันปริมาณน้ำในแม่น้ำชีบริเวณบ้านชีท่าวังเวิน ตำบลโนนทอง มีระดับน้ำน้อยมาก หลายช่วงแห้งขอด ส่งผลกระทบต่อพื้นที่อำเภอแวงใหญ่ อำเภอแวงน้อย และพื้นที่รอยต่อจังหวัดชัยภูมิ แม้จะมีการผลักดันโครงการบริหารจัดการน้ำอย่างต่อเนื่อง แต่ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการ โดยพื้นที่แห่งนี้มีลักษณะพิเศษคือบางส่วนที่ติดแม่น้ำชีมักประสบปัญหาน้ำท่วมซ้ำซาก ขณะที่พื้นที่อีกด้านกลับเผชิญภัยแล้งเป็นประจำ
ปัจจุบันหลายพื้นที่ในจังหวัดขอนแก่นทั้งอำเภอพล อำเภอแวงน้อย อำเภอแวงใหญ่ อำเภอชนบท และบางส่วนของอำเภอโนนศิลายังคงประสบปัญหาภัยแล้ง แม้ว่าบางพื้นที่ของจังหวัดจะมีฝนตกหรือเกิดน้ำท่วมก็ตาม
สำหรับประเพณีแห่นางแมวขอฝนเป็นความเชื่อที่สืบทอดกันมาแต่โบราณของชาวอีสาน โดยเชื่อว่าหลังประกอบพิธีและเซิ้งขอฝนแล้วฝนจะตกลงมาตามคำอ้อนวอน ซึ่งครั้งนี้ชาวบ้านเลือกใช้ตุ๊กตาแทนแมวจริง สะท้อนการปรับเปลี่ยนรูปแบบของประเพณีให้สอดคล้องกับยุคสมัย ควบคู่กับการรักษาความเชื่อและวัฒนธรรมท้องถิ่น
เอกพงษ์ พุทธา