ชาวเขื่อนลำปาวตอนบนไม่หวั่นปลาหมอคางดำมีด่านสะดุ้งยักษ์จับทำปลาร้า
เมื่อวันที่ 24 กันยายน ผู้สื่อข่าวรายงานสถานการณ์การแพร่ระบาดของ “ปลาหมอคางดำ” ที่ลุกลามเข้าสู่พื้นที่เขื่อนลำปาว โดยเฉพาะในโซนเขื่อนลำปาวตอนบน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอศรีธาตุ และอำเภอวังสามหมอ จังหวัดอุดรธานี รวมถึงตลอดแนวลำน้ำปาวและลำน้ำสาขา
จากการลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์ นายทรงพล ประดิษฐ์ด้วง นายอำเภอศรีธาตุ พร้อมด้วยสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน (อส.) ได้ให้ข้อมูลพื้นฐานว่า จุดสำคัญของพื้นที่ดังกล่าวคือบริเวณเขื่อนลำปาว บ้านหนองกุงปาว หมู่ 4 ตำบลนายูง ซึ่งเป็นจุดบรรจบที่ “ลำน้ำปาว” ไหลลงสู่เขื่อน
สำหรับลำน้ำปาวสายนี้ ไหลมาจาก “หนองหานกุมภวาปี” ผ่านพื้นที่รวม 9 หมู่บ้าน ได้แก่ ตำบลตาดทอง, ตำบลห้วยโปร่ง, ตำบลจำปี, ตำบลศรีธาตุ และตำบลนายูง นอกจากนี้ ยังมีลำห้วยสาขาอีกหลายสายที่เชื่อมต่อและไหลลงสู่เขื่อนลำปาว ซึ่งเจ้าหน้าที่กำลังเร่งเฝ้าระวังและสำรวจผลกระทบอย่างใกล้ชิด
นายทรงพล ประดิษฐ์ด้วง นายอำเภอศรีธาตุ พร้อมผู้นำชุมชน เดินทางไปสำรวจจุดแรกที่สะพาน 2 อ.ศรีธาตุ – อ.ท่าคันโท สร้างโดย อบจ.อุดรธานี เป็นสะพานข้ามลำน้ำปาว เขตแดนติดต่อของ 2 จังหวัด พบในลำน้ำทั้ง 2 ข้าง มีแพสะดุงยักษ์ และสะดุ้งยักษ์ จอดในลำน้ำ หรือติดตั้งริมฝั่ง รวมแล้วมากกว่า 15 ลำ/จุด ลักษณะเกือบจะกั้นลำน้ำไว้ เพื่อจับปลากันมาตั้งแต่ต้นฤดู ทำกับแบบทั้งกลางวันกลางคืน โดยคืนที่ผ่านมีชาวประมงหาปลาเพียง 1 ลำ ได้ปลาพื้นเมืองเอาไปขายแล้ว 4-5 กก. และยังไม่ขายอีก 2 ก.ก. รวมทั้งปลาตาต่ำ หรือลูกครึ่งปลาบึกกับปลาสวาท 1 ตัว ๆ ละ 3 กก. แต่ไม่พบปลาหมอคางดำ
นางวรารัตน์ น้อยนิล อายุ 55 ปี ชาวประมงแพสะดุ้งยักษ์ บ.ศรีธาตุ ทต.ศรีธาตุ อ.วังสามหมอ กล่าวว่า ประกอบอาชีพหาปลามา 20 กว่าปี ปลาส่วนใหญ่ก็คือปลาท้องถิ่นทั่วไป รูกจักปลาหมอคางดำจากข่าวในโทรทัศน์ ต่างจากปลานิลก็คือคางดำ เห็นแล้วก็แยกออกได้ แต่ยังไม่เคยเห็นตัวจริง หรือเคยจับได้ที่นี่ คอยเฝ้าดูอยู่ก็ยังไม่เห็น มันยังไม่น่าจะขึ้นมาถึงแถวนี้ ถ้าจับได้ก็จะเอาไปกิน มื้อแรกก็จะเอาไปย่างกิน
จากนั้นเดินทางไปที่สะพานข้ามลำน้ำกอก และลำน้ำโพธิ์ ลำน้ำสาขาของเขื่อนลำปาว 2 สะพานบนถนน อ.ศรีธาตุ-อ.วังสาหมอ ต.ศรีธาตุ อ.ศรีธาตุ พบว่าในลำห้วยทั้ง 2 สะพาน ที่อยู่ต่ำกว่าถนนมาก ก็เต็มไปด้วย “สะดุ้งยักษ์” สร้างติดกับชายฝั่ง โดยสร้างที่พัก และสะพานไม้ไผ่ สูงจากลำน้ำหลายเมตร มีจำนวนมากตั้งสลับกับเป็นฟันปลา นอกจากนี้ยังมีสะดุ้งขนาดต่างๆ สร้างไว้ตลอดลำห้วยสาขา ถ้าหากสะดุ้งทั้งหมดยกขึ้นพร้อมกัน ปลาที่ผ่านมาก็จะถูกจับขึ้นเกือบครึ่ง แต่วันนี้ฝนไม่ตกและน้ำลดลงจึงไม่มีคนมาจับปลา
นายทรงพล กล่าวว่า อ.ศรีธาตุ ยังไม่มีประมงอำเภอ จึงต้องรับบทบาทในการตรวจสอบในพื้นที่ หลังจากได้รับรายงานจากประมงจังหวัด ได้เร่งประชาสัมพันธ์ให้กับกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ให้ร่วมกันเฝ้าระวังและตรวจสอบตามแหล่งน้ำในพื้นที่ทั้งหมด หากพบให้รีบรายงานผ่านเข้ามาทุกช่องทาง เบื้องต้นได้ส่งภาพตัวอย่างและข้อมูลผ่านทางผู้นำชุมชน เพื่อทำความเข้าใจให้ชาวบ้าน ได้รู้ถึงต้นตอและสาเหตุของผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้น หากพบปลาชนิดนี้อยู่ในแหล่งน้ำ
ผู้สื่อข่าวเดินทางต่อไปยัง สะพานวังสามหมอ-ท่าคันโท หรือสะพานไหลหลอด สะพานข้ามเขื่อนลำปาว จาก บ.โคกสะอาด ต.หนองหญ้าไซ อ.วังสามหมอ จ.อุดรธานี ไปยัง บ.ดงบัง ต.ดงสมบูรณ์ อ.ท่าคันโท จ.กาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นสะพานสร้างโดยกรมโยธาธิการ เมื่อปี 2543 หรือ 26 ปีมาแล้ว มีความยาวราว 500 เมตร บนผิวน้ำในเขื่อนลำปาวตลอด 2 ข้างสะพาน เต็มไปด้วยแพสะดุ้ง ขนาดต่างๆ ติดตั้งหรือจอดเรียงรายรวมแล้วมากกว่า 100 ลำ/จุด โดยปลาที่หาได้จะนำไปขายที่ ตลาดท่าปลาไหลหลอด บ.ดงบัง
นายหำ และนางเพ็ง เจ้าของร้าน แม่เพ็งปลาส้ม ตลาดท่าไหลหลอด หรือตลาดบ้านดงบัง ริมสะพานวังสามหมอ-ท่าคันโท ข้ามเขื่อนลำปาว ต.ดงสมบูรณ์ อ.ท่าคันโท จ.กาฬสินธ์ บอกว่าทำประมง และเปิดร้านรับซื้อขายปลาที่นี่มาตลอดชีวิต เป็นศูนย์รวมของปลาจาก อุดรธานี และกาฬสินธุ์ เดิมรถยนต์ข้ามไปมา บ.โคกสะอาด ต.หนองหญ้าไซ อ.วังสามหมอ จ.อุดรธานี กับบ้านดงบัง ด้วยแพขนานยนต์ และตอนนั้นตลาดก็ชื่อว่าตลาดท่าไหลหลอด เพราะมีการวัดความลึกของน้ำกลางเขื่อน ด้วยการเอาหลอดได้กี่ทอผ้า ได้ความลึกเท่ากับหลอดได้พอดี
“ชาวประมงในเขื่อนฯจะใช้แพสะดุ้งจับปลา ปลาที่ได้จะเป็นปลาพื้นบ้าน ปลาขาว , ปลาเนื้ออ่อน , ปลาสร้อย และอื่นๆ อีกทั้งยังมีปลาตาต่ำ หรือลูกผสมปลาบึกกับปลาสวาย และมีปลานิลบ้าง แล้วก็เอามาขายที่ตลาด พ่อค้าแม่ค้านำมาขายต่อ มีทั้งปลาสดๆสั่งซื้อล่วงหน้า และการมาเลือกซื้อเอง นอกจากนี้และแปรรูปเป็น ปลาส้ม , ปลารมควัน , ปลาแห้ง , ปลาร้า และอื่นๆ แต่ยังไม่มีชาวประมงนำปลาหมอคางดำมาขายให้ ไม่เคยเห็นตัวปลาหมอคางดำ เห็นแต่ในข่าวและรูปเท่านั้น”
เจ้าของร้านแม่เพ็งปลาส้ม บอกด้วยว่า ปลานิลต่างจากหมอคางดำมาก แค่เห็นก็แยกกันออกได้ไม่ยาก ปลาหมอคางดำจะแบนกว่า-เนื้อน้อย-คางหย่อนและดำ รับแจ้งจากประมงและดูตามข่าว พบปลาหมอคางดำในเขื่อนลำปาว แต่ก็อยู่แถบประตูเขื่อนฯ ใกล้ที่สุดก็น่าจะห่างจากเราหลายสิบ กม. ทั้งชาวประมงและพ่อค้าแม่ค้าเฝ้าดูยังไม่เห็น น่าจะยังเดินทางมาไม่ถึง หากมาถึงก็ไม่กลัว จะจับมาสกิน จับมาขาย จับทำเป็นปลาตากแห้ง และจับยังใส่ให้ปลาร้าให้หมด